Içtiğimiz en yararlı içecek olan süt, insanların doğumlarından itibaren ilk aldıkları besindir. Özellikle bebeklerin beslenmesinde anne sütünün faydası çok önemlidir. Tarihi bulgularda M.Ö 26.Yüzyıl’a ait Babil kabartmalarında süt ve süt kesiği temalarının işlendiği görülmektedir. Yine M.Ö. 8. Yüzyıl’da Homer’in yazılarında süt ve peynirle ilgili anlatımlara rastlanır.
Süt; protein, yağ, süt şekeri, mineral maddeler ve vitamin gibi beslenmemiz için gerekli olan tüm maddeleri içeren bir gıdadır. 100 ml tam yağlı süt içmekle elde edilen enerji 66 kilokaloridir. Süt sadece çocuklar için değil yetişkinler içinde içilmesi en besleyici içeceklerin başında gelir. 500 ml süt ile günlük beslenme için gerekli olan protein ve yağ miktarının dörtte biri, kalsiyum ve vitamin B ihtiyacınında yarısı karşılanmaktadır. Biyolojik değer olarak süt; et ve yumurtadan önde gelmektedir. Bir süt proteini olan kazein sadece süt ve süt ürünlerinde bulunur ve vücut dokularının oluşumundaki etkisi et proteinlerinden fazladır. Fakat bu etteki proteinlere ihtiyacımız olmadığı anlamına gelmemelidir. Sütün peynire işlenmesinden elde edilen bir yan ürün olan peynir suyuda (Molke) zengin bir protein kaynağıdır.
Besinler arasında süt, peynir ve yoğurt en önemli kalsiyum kaynakların başında gelir. 600 ml süt ile günlük kalsiyum ihtiyacı olan 800 mg vücuda alınmış olur. Normal insanın kalsiyum ihtiyacı ortalama 1000 mg`dır. Özellikle yaşlı insanlarda ve kortizon kullanan hastalarda günlük yiyeceklerle alınan kalsiyum yeterli olmamaktadır. Birde bunun yanında vücudumuz güneş ışığı görmüyorsa Vitamin D eksikliği oluşacaktırki bu da kemik erimesi olan Osteoporrose`ya neden olabilmektedir. Kalsiyumun bağırsaklardan alınıp kemiklerin yapımında önemli rol oynayan Vitamin D`nin oluşması için vücudumuzun günde en azından yarım saat güneş ışığı ile temas etmesi gerekmektedir. Tabi ki bunun yanında kalsiyum zengini gıdalar olan süt, yoğurt, kalsiyumlu sular ve sebzeleri bolca yemeliyiz. Özellikle et yemeyenler protein ihtiyacı bakımından süt ve süt ürünlerini daha fazla tüketmelidirler. Süt yağı emilsiyon formda olduğu için sindirimi de diğer yağlara oranla daha kolaydır. Özellikle keçi sütündeki yağ asitlerin çapı inek sütüne kıyasla daha küçüktür. Bu da keçi sütünün sindirimini kolaylaştırmaktadır. 100 gram sütteki kolestrol miktari ortalama 12 mg`dır bu miktar ette 100 mg ve yumurtada 480 mg`dır. Görüldügü gibi sütteki kolestrol miktarı diğer gıdalarla kıyaslandığında daha düşüktür.
Sütün tüm bu yararlı özelliklerinin yanında özellikle bebeklerde ve çocuklarda yaklaşık % 5 oranında görülen süt proteinine alerji durumuyla karşılabilirsiniz bu durumda çocukta sindirim, astım, alerji, konsantre eksikliği gibi hastalıklar görülebilir. Böyle bir durumda doktorunuzla görüşüp çocuğun hangi tür besinleri yemesi veya yememesi gerektiği doktor tarafından tesbit edilmelidir. Keçi sütündeki proteinlerin yapıları farklı olduğundan inek sütüne alerjisi olan hastalar üzerinde yapılan çalışmalarda hastaların birçoğunun keçi sütünü rahatlıkla içebildiği görülmüştür. Dolayısıyla alerjisi olan çocuklarda keçi ve koyun sütleri denenerek beslenmedeki bu açık kapatılabilir. Özellikle Asya ülkelerinde yaşayan insanlarda sütteki süt şekerini (laktoz) parçalayan enzimin eksikliğinden dolayı sindirim zorlukları olmaktadır. Bu şekilde sindirim zorluğu çeken kişilere süt şekeri içermeyen sütler veya süt ürünleri tavsiye edilmektedir. çünkü yoğurt ve peynirde süt şekeri miktarı süte oranla daha azdır. Bu ürünlerde süt şekeri mikroorganizmalar tarafından parçalanmaktadır ayrıca laktozun yanında yağ ve proteinlerinde yapı taşlarına parçalanmış olmasından dolayı yoğurt ve peynirin sindirimi sütten daha kolaydır.
Sütün yararları saymakla bitirilmez bunların arasında saglık açısından en önemlileri şunlardır. Süt bağırsak ve mide kanserini önler, kemik erimesini engeller, mide rahatsızlıklarını giderir, bağırsak florasını olumlu yönde etkileyerek bağırsaktaki sindirimi kolaylaştırır. Özellikle mide ekşimesi olanlar bir bardak süt içtiklerinde rahatlayacaklardır. Çünkü süt mide asitini dengeleyerek ekşimeyi kısmende olsa durdurur. Bunun yanında bol yağlı ve karbonhidratlı yemeklerin arkasından yenilen yoğurt veya içilen ayran hazmı kolaylaştırmaktadır.
Loading ...
