Soya Fasulyesi Soya fasulyesi; Asya halkının 4000 yıldan uzun zamandır kullandığı en temel besin maddesidir. Avrupalılar ise soya bitkisini ancak 18. yüzyılda tanımıştır. Özellikle 60`lı yıllardan sonra, soya Almanyada hayvan yemi ve yağ yapımında kullanılmaya başlanmıştır. 80 yıllardan sonra soya ürünlerin popülaritesinde hızlı bir artış görülmüştür. Günümüzde ise soya et tüketmeyen vejeteryan beslenme şeklinin yanı sıra dünya mutfağinda da önemli bir yere sahiptir. Soya fasulyesi (Glycine max. L. Merril), Leguminaceae bitki familyasının bir üyesi olup uzunluğu 80-100 cm’ye kadar ulaşabilmektedir. Soya fasulyesi, mayıs ortasında ekilip, ekim aylarında hasat edilmektedir. En büyük soya üreticileri Amerika, Brezilya, Arjantin ve Çindir. Tüm Dünyada yıllık 125 milyon ton soya bitkisi hasatı yapılmaktadır. Almanya yaklaşık 14 milyon ton soya bitkisi ithal etmektedir. Soya fasulyesinden doğal olarak yararlanıldığı gibi soya filizi, soya sütü, soya eti, soya yağı, soya unu ve tofu yapımında da soya fasulyesi kullanılmaktadır. Fırıncılık ve şekerleme alanında kullanılan lesitinde soyadan üretilmektedir.
Bunların dışında tempeh, miso, soya kepeği ve soya sosu dünya mutfaklarında kullanılan diğer soya ürünlerinden birkaçıdır. Soya fasulyesini bu derece önemli kılan, zengin bir protein kaynağı olması (% 38) ve insan vücudunun ihtiyaç duyduğu amino asitleri içermesidir. Soya yüksek miktardaki protein içeriğinin yanı sıra A, B1, B2, C, D, E, K vitaminleri, magnezyum ve kalsiyum zengini bir bitkidir. Aynı zamanda inek sütüne karşı alerjisi olanlar için de vazgeçilmez bir protein kaynağıdır. Kolayca sindirilebilen, kolesterol içermeyen soya ürünleri bu özellikleri nedeniyle diyet yapanlara da önerilmektedir. Soya ürünlerinden bazıları şunlardır:
Soya sütü: Soya fasulyesinden veya soya unundan elde edilebilen soya sütü kremsi bir görünüm ve fındıksı bir tada sahiptir. 1 kg soya fasulyesinden 9 litre süt elde edilebilmektedir. Besin değeri yüksek olan soya sütü, protein ve vitamin kaynağıdır. Soya sütünde, süt şekeri laktozu bulunmamaktadır. Bu nedenle soya sütü, laktoz hassasiyeti olan insanlar açısından rahatlıkla içilebilecek bir üründür. Soya sütü kolestrolde içermez.
Soya unu: Soya fasulyesinin kavrulup öğütülmesiyle elde edilen soya unu, yüksek nitelikli protein açısından zengin olmakla birlikte; mükemmel bir demir, kalsiyum ve B vitaminleri kaynağıdır. Soya unu, pişirme esnasında hamurun su tutma yeteneğini arttırmaktadır. Böylece ekmek daha nemli olmakta ve bu da ürünün raf ömrünü uzatarak bayatlamasını geçiktirmektedir. Ayrıca, hamurun yapısını güçlendirmekte ve gevreklik kazandırmakta ve böylece kabuğun daha iyi kızarmasını sağlamaktadır. Soya unu muhallebi, pasta, kek ve erişte yapımında kullanılabilmektedir.
Soya yağı: Soya dünyada en çok üretilen ve tüketilen bitkisel yağdır. Soya yağı hafif tatlı ve hemen hemen kokusuz bir yağdır. Soya yağı ile pişirilmiş yemeklerde tarifteki malzemeler kendi tatlarını daha çok hissettirmektedirler. Soya yağı ile yüksek sıcaklıklarda kızartma yaparken duman oluşmamaktadır.
Tofu- soya peyniri: Tofu soya sütünden elde edilen düşük kalorili, kolestrolüz, protein bakımından zengin, ekmek üzerine sürülebilen, kızartılabilinen ve ızgarası yapılabilinen bir soya ürünüdür. Tofu protein, mineral maddeler ve vitaminler bakımından zengin, yağ ve şeker bakımından fakir olmasından dolayı diyet yapanların rahatlıkla tüketebileceği bir besin maddesidir.
Tempeh: Tempeh, haşlanmış soya fasulyesi ile pirinç ya da darının karıştırılmasıyla yapılan geleneksel bir Endonezya yemeğidir. Miso: Miso buharda haşlanmış soya fasulyesi, pirinç, maya ve soya sosundan elde edilen bir karışımdır. Miso çorbası Japonya’da özellikle kahvaltı ve öğle yemeklerinde içilmektedir.
Soya sosu: Soya sosu soya fasulyesi, buğday unu, şeker ve tuzlu su içeren bir tatlandırıcıdır. Soya sosu özellikle tavuk ve kırmızı et yemeklerinde kullanılmaktadır. Soya fasulyesi yüksek miktarlarda esansiyel amino asit içeren yoğun bir protein kaynağı olmasının yanında vitamin ve mineral maddelercede zengindir. Ayrıca kolestrol ve süt şekeri içermemektedir.
Tüm bu özelliklerinden dolayı soya ve soya ürünleri hem çocuklar hem de yetişkinler için önemli bir besin maddesidir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda soyadan elde edilen ürünlerler beslenen erkeklerin sperm sayılarında azalma görüldüğünden erkeklerin soyalı ürünlerden az yemeleri tavsiye edilmektedir.
Loading ...
