Greenpeace Türkiye, İstanbul’daki beş zincir marketten alınan 20 domates örneğine ilişkin analiz sonuçlarını açıkladı. İncelemelerde üç örnekte, yani domateslerin yüzde 15’inde mevzuata aykırı pestisit tespit edildi. Örneklerin yüzde 70’inde ise PFAS içeren en az bir maddeye rastlandığı bildirildi.
Greenpeace Türkiye, “İçinde Ne Var?” kampanyası kapsamında Sultanbeyli, Sancaktepe, Ataşehir ve Kadıköy’de bulunan A101, BİM, CarrefourSA, Migros ve ŞOK mağazalarından domates örnekleri aldı.
20 DOMATES LABORATUVARDA İNCELENDİ
Toplam 20 domates örneği uluslararası akredite bir laboratuvarda analiz edildi. Greenpeace’in açıkladığı sonuçlara göre üç örnekte mevzuata aykırı pestisit bulundu.
Mevzuata aykırılık tespit edilen üç ürünün ikisinde, domateste kullanımı ruhsatsız etken maddelere rastlandı. Buna rağmen söz konusu ürünlerin Hal Kayıt Sistemi’nde “iyi tarım” logolu olarak yer aldığı belirtildi.
Bir başka domates örneğinde ise 31 Aralık 2010’dan bu yana kullanımı tamamen yasak olan Chlorfenapyr etken maddesinin tespit edildiği açıklandı.
20 ÖRNEĞİN 14’ÜNDE PFAS TESPİT EDİLDİ
Analizlerde birden fazla pestisit kalıntısı da araştırıldı. Greenpeace’in açıklamasına göre 20 domates örneğinin yedisinde üçten fazla pestisit bulundu.
PFAS içeren pestisitlere yönelik incelemede ise 20 örneğin 14’ünde, yani yüzde 70’inde en az bir PFAS içeren madde tespit edildiği bildirildi.
Örneklerin yalnızca birinde herhangi bir pestisit izine rastlanmadı.
MARKETLER İÇİN KARNE HAZIRLANDI
Greenpeace, analiz sonuçlarının ardından beş zincir marketin pestisit politikalarını değerlendiren bir “market karnesi” hazırladı.
Kuruluş, perakende zincirlerinden taze meyve ve sebze tedarik zincirinde şeffaflığın sağlanmasını, birden fazla pestisitin bir arada bulunmasından kaynaklanan “kokteyl etkisine” karşı önlem alınmasını, pestisit kalıntı limitlerinin sıkılaştırılmasını ve zehirsiz, ekolojik üretime geçişte çiftçilerin ekonomik ve teknik olarak desteklenmesini istedi.
Greenpeace ayrıca bağımsız laboratuvar denetimlerinin standartlaştırılması ve sonuçların kamuoyuna açıklanması çağrısında bulundu.
/>
GREENPEACE’TEN MARKETLERE ÇAĞRI
Greenpeace Türkiye Direktörü Berkan Özyer, pestisitsiz gıdaya erişimin bir hak olduğunu belirterek büyük market zincirlerinin ürünleri düzenli olarak analiz ettirebilecek altyapıya sahip olduğunu söyledi.
Kuruluşun açıkladığı market karnesinde ŞOK, kısmi pestisit analizleri ve yasal limite uygun pestisit kullanımı başlıklarından toplam 30 puan aldı. Migros ise yasal limite uygun pestisit kullanımı ve pestisitsiz ürün kategorileriyle 20 puan topladı.
A101, BİM ve CarrefourSA domates karnesini puansız tamamladı. Buna göre beş zincirden yalnızca ŞOK “C” notu alırken diğer dört market “D” bandında kaldı.
Greenpeace, bundan sonraki süreçte gıda tedarik zincirinin önemli belirleyicilerinden organize perakende şirketlerine odaklanacağını bildirdi.
PFAS NEDİR?
PFAS, yani Per- ve Polifloroalkil Maddeler, karbon ve flor atomları arasındaki güçlü bağ nedeniyle doğada kendi kendine yok olmayan ve 4 bin 700’den fazla çeşidi bulunan yapay kimyasallar ailesi olarak tanımlanıyor.
Bu grupta PFOS, PFOA, PFHxS ve PFNA gibi bileşenler bulunuyor. PFOS özellikle yangın söndürme köpükleri ve endüstriyel atıklarla, PFOA yapışmaz mutfak gereçleri ve leke tutmaz tekstil ürünleriyle, PFHxS halı, kağıt ambalaj ve su geçirmez kaplamalarla, PFNA ise endüstriyel plastik üretimiyle ilişkilendiriliyor.
PFAS’IN ZARARLARI SIRALANDI
Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı’nın PFOA’yı “insanlar için kesin kanserojen” olarak Grup 1’de sınıflandırdığı belirtilirken, PFAS maruziyetinin böbrek, testis ve prostat kanseri riskleriyle ilişkisine dikkat çekildi.
PFAS’ın bağışıklık sistemi üzerinde olumsuz etkileri olabileceği, yüksek maruziyet yaşayan çocuklarda bazı aşıların koruyuculuğunun azalabildiği belirtildi.
Bu maddelerin ayrıca karaciğer fonksiyonlarını etkileyebildiği, LDL kolesterol seviyelerini yükseltebildiği, karaciğer yağlanmasına neden olabildiği ve tiroid bezinin işleyişini bozabildiği ifade edildi.
Hamile kadınlarda preeklampsi ve yüksek tansiyon riskini artırabileceği, bebeklerde düşük doğum ağırlığı ve çocuklarda gelişim geriliğiyle ilişkilendirilebileceği de aktarıldı.
