Artan girdi maliyetleri ve iklim koşullarındaki belirsizlik, çiftçileri geleneksel ürünlerin yanı sıra alternatif tarım bitkilerine yöneltiyor. Son dönemde üreticilerin ilgisini çeken ürünlerden biri de çok yıllık yapısıyla bilinen acı rezene oldu.
Gıda, baharat, kozmetik, uçucu yağ ve ilaç sanayisinde değerlendirilebilen rezene, geniş kullanım alanıyla dikkat çekiyor. Ancak üretimden elde edilecek kazanç; çeşide, iklime, toprak yapısına, verime ve satış fiyatına göre önemli ölçüde değişebiliyor.
10 BİN TL MALİYET İDDİASI
Üreticilerden aktarılan hesaplamalara göre bir hektarlık, yani 10 dönümlük alan için yaklaşık 12 kilogram tohum yeterli oluyor. İlk ekim ve tohum maliyetinin ise yaklaşık 10 bin TL seviyesinde kalabileceği belirtiliyor.
Ancak bu tutarın arazi kirası, işçilik, gübreleme, bakım, yakıt, hasat ve taşıma gibi bütün üretim giderlerini kapsayıp kapsamadığı açıklanmıyor. Bu nedenle söz konusu rakamın her çiftçi için geçerli kesin bir yatırım maliyeti olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
HER YIL YENİDEN EKİLMESİ GEREKMİYOR
Acı rezene, uygun şartlarda köklerinden yeniden gelişebilen çok yıllık bir bitki olarak biliniyor. Hasadın ardından bitkinin toprak üstündeki bölümü kesilirken kök sistemi toprakta bırakılabiliyor.
Bu özelliği, her sezon yeniden tohum alımı ve ekim yapılması ihtiyacını azaltabiliyor. Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı araştırma kuruluşunun çalışmasında da sanayide kullanılan keskin aromalı rezene çeşidinin çok yıllık olduğu belirtiliyor.
TOPRAK HAZIRLIĞI YİNE GEREKİYOR
Acı rezenenin hiçbir toprak hazırlığı veya bakım gerektirmediği yönündeki ifadeler gerçeği tam olarak yansıtmıyor. Tarım ve Orman Bakanlığının yetiştiricilik bilgilerinde, doğrudan ekim öncesinde tarlanın iyi hazırlanması gerektiği belirtiliyor.
Resmî kaynaklarda toprak yapısına göre mineral gübreleme yapılabileceği, ekim miktarı ve sulama ihtiyacının da yetiştirilen
çeşitle bölgenin iklim koşullarına göre değişebileceği ifade ediliyor.
BİÇERDÖVERLE HASAT EDİLEBİLİYOR
Rezenenin hasadında her zaman ürüne özel bir makine kullanılması gerekmiyor. Uygun şekilde kurutulabilen bitkiler, ayarları yapılan standart biçerdöverlerle hasat edilebiliyor.
Ancak biçerdöverle yapılan hasadın ardından ürünün nem durumuna göre ek kurutma işlemine ihtiyaç duyulabileceği belirtiliyor.
HEKTAR BAŞINA İKİ TON HEDEFİ
Paylaşılan üretici hesaplarında, tam verim dönemine ulaşan bir hektarlık araziden yaklaşık 2 ton rezene tohumu elde edilebileceği öne sürülüyor. Ürünün satış fiyatına bağlı olarak brüt gelirin 270 bin TL’ye kadar çıkabileceği iddia ediliyor.
Bununla birlikte resmî araştırmalarda rezene veriminin bölge ve çeşide göre büyük farklılık gösterdiği görülüyor. Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı çalışmalarda farklı hatlarda dekara yaklaşık 179 ile 485 kilogram arasında değişen sonuçlar kaydedildi.
27 BİN KAT DEĞİL 27 KAT
10 bin TL başlangıç maliyeti ve 270 bin TL brüt gelir hesabı esas alındığında ortaya çıkan oran 27 bin değil, 27 kattır.
Üstelik 270 bin TL’nin tamamı çiftçinin kazancı değildir. Tohum, işçilik, gübre, bakım, hasat, kurutma, nakliye ve pazarlama giderleri çıkarıldıktan sonra kalan tutar net kazancı oluşturur. Bu nedenle “1 harcayıp 27 kat kazanma” hesabı yalnızca brüt gelir üzerinden yapılan teorik bir karşılaştırmadır.
PAZAR BULMADAN EKİM RİSKLİ
Tıbbi ve aromatik bitkilerde yüksek gelir sağlayabilmek için yalnızca verimli üretim yapmak yeterli olmuyor. Ürünün kalitesi, uçucu yağ oranı, alıcı talebi, sözleşmeli üretim imkânı ve hasat dönemindeki piyasa fiyatı geliri doğrudan etkiliyor.
Üreticilerin geniş alanlarda ekime başlamadan önce bölgesindeki iklim ve toprak koşullarını inceletmesi, üretim maliyetini hesaplaması ve ürünü satın alacak işletmelerle görüşmesi önem taşıyor.
