EYT düzenlemesinin ardından 8 Eylül 1999 sonrası sigorta girişi olan milyonlarca çalışan için “kademeli emeklilik” yeniden gündeme geldi. EYT’lilerle aralarında 17–20 yıla varan yaş farkı oluşan sigortalılar, daha adil bir geçiş sistemi talep ediyor. Ancak kamuoyunda konuşulan düzenlemenin içeriği, prim günü ve yaş şartları henüz netlik kazanmış değil.
KADEMELİ EMEKLİLİK KESİN Mİ?
Altı çizilmesi gereken en önemli nokta şu: Kademeli emeklilik şu an yürürlükte olan bir yasa değil. Konuya ilişkin bazı milletvekilleri ve sivil inisiyatifler tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulmuş kanun teklifleri bulunuyor. Ancak bu tekliflerin yasalaşıp yasalaşmayacağı ya da nasıl bir modelle hayata geçeceği henüz belirsizliğini koruyor.
MEVCUT SİSTEMDE PRİM GÜNÜ NASIL HESAPLANIYOR?
Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç’ın değerlendirmelerine göre, bugün geçerli mevzuatta tablo şöyle:
Kısmi emeklilik: 5400 prim günü + 58 yaş
Tam emeklilik (SSK): 7000 prim günü + 58 yaş
Prim günü 5400 ile 7000 arasında olsa bile emeklilik yaşı değişmiyor. Ayrıca prime esas kazanç asgari ücretin yaklaşık 3 katının altındaysa, 5400 günle 7000 gün arasında bağlanacak maaş farkı da sınırlı kalıyor.
/>
KADEMELİ EMEKLİLİK GELMEDEN PRİM ÖDEMEK AVANTAJLI MI?
Uzmanlara göre yalnızca “kademeli emeklilik çıkabilir” beklentisiyle isteğe bağlı prim ödemek şu aşamada avantaj sağlamıyor. Aktif çalışma imkânı varsa prim yatırmak elbette mantıklı; ancak dışarıdan yapılan isteğe bağlı ödemeler mevcut sistemde emekli maaşını anlamlı ölçüde artırmıyor.
ASKERLİK BORÇLANMASI EYT’YE SOKAR MI?
SSK ve Bağ-Kur’lular için sigorta öncesi askerlik borçlanması, sigorta başlangıç tarihini geri çekebiliyor. Ancak 5434 sayılı Emekli Sandığı’na tabi memurlar için bu durum geçerli değil. Memurlar askerlik borçlanmasıyla sadece prim gününü artırabiliyor, EYT kapsamına giremiyor.
DOĞUM BORÇLANMASINDA HANGİ SÜRELER SAYILIYOR?
Kadın sigortalılar, yalnızca sigortalı çalışırken doğan çocuklar için ve doğumdan sonra çalışılmayan sürelerde (çocuk 2 yaşını doldurana kadar) borçlanma yapabiliyor. Bu süre hem prim gününü artırıyor hem de emeklilik tarihini öne çekebiliyor.
18 YAŞ ÖNCESİ ÇALIŞMALAR NE SAĞLIYOR?
18 yaş öncesi çalışmalar sigorta başlangıcını geri çekerek EYT kapsamına girmeye yardımcı olabiliyor. Ancak bu süreler, 9000 gün gibi prim şartlarının hesabında dikkate alınmıyor.
