Gana’da plastik atıkların çevreye verdiği zararı azaltmak amacıyla hayata geçirilen üretim modeli yeniden gündeme geldi. Nelson Boateng tarafından kurulan Nelplast Eco Ghana, kullanılmış plastikleri işleyerek kaldırım ve yapı blokları üretiyor.
Şirketin geliştirdiği sistemde çöpe giden plastikler, geleneksel beton blokların yerine kullanılabilecek dayanıklı yapı malzemelerine dönüştürülüyor.
PLASTİK ATIKLAR ÜRETİME KAZANDIRILIYOR
Gana Sayıştayının 2024 tarihli raporuna göre ülkede yılda yaklaşık 840 bin ton plastik atık oluşuyor. Toplanan plastik atıkların yaklaşık yüzde 9,5’i geri dönüştürülürken önemli bir bölümü düzensiz biçimde çevreye bırakılıyor.
Accra’da üretilen plastik atığın günlük yaklaşık 300 tona ulaşabildiğine ilişkin akademik çalışmalar da bulunuyor. Plastiklerin kanallara, kıyılara ve boş alanlara atılması, çevre kirliliğinin yanı sıra yağış dönemlerinde su tahliye sistemlerini de olumsuz etkiliyor.
PLASTİKLER KUMLA KARIŞTIRILIYOR
Üretim sürecinde toplanan plastikler önce ayrıştırılıyor, parçalanıyor ve temizleniyor. Ardından kum ve gerektiğinde renklendirici maddelerle karıştırılan malzeme, ısıtıldıktan sonra özel kalıplarda presleniyor.
Plastiğin bağlayıcı görevi üstlendiği bu yöntemde çimento veya bitüm kullanılmadan kaldırım blokları üretilebiliyor. Elde edilen taşlar yollar, otoparklar,
bahçeler ve yaya alanlarında kullanılabiliyor.
BETON BLOKLARA ALTERNATİF OLUYOR
Plastik ve kum karışımıyla üretilen blokların dayanıklılığına ilişkin araştırmalarda dikkat çekici sonuçlara ulaşıldı. Gana’daki uygulamaları inceleyen akademik bir çalışmada plastik esaslı kaldırım bloklarının yük dayanımının incelenen beton örneklerinden yüksek olduğu aktarıldı.
Ancak dayanıklılık; kullanılan plastik türüne, kum oranına, üretim sıcaklığına ve kalite kontrol süreçlerine göre değişebiliyor. Bu nedenle ürünlerin yaygın kullanıma sunulmadan önce teknik standartlara uygunluğunun ayrıca test edilmesi gerekiyor.
MALİYETİ DAHA DÜŞÜK AÇIKLANMIŞTI
Şirketin 2018’de basına verdiği bilgilere göre geri dönüştürülmüş plastikten üretilen blokların birim satış fiyatı yaklaşık 1 dolar, beton blokların fiyatı ise ortalama 1,50 dolar seviyesindeydi.
Bu rakamlar güncel fiyat değil, projenin ilk yıllarında açıklanan tarihsel maliyet karşılaştırmasını ifade ediyor. Günümüzdeki üretim maliyetleri enerji, işçilik, ham madde ve döviz hareketlerine bağlı olarak farklılık gösterebilir.
PLASTİK SORUNUNA TEK BAŞINA ÇÖZÜM DEĞİL
Geri dönüştürülmüş plastiklerin yapı malzemesine dönüştürülmesi, atıkların çevreden uzaklaştırılması ve ekonomik değere kavuşturulması açısından önemli bir yöntem olarak değerlendiriliyor.
