Bugün, 4 Mart 2026 Çarşamba günü İran’dan ateşlenen bir balistik füzenin Türk hava sahasına yönelmesi ve Doğu Akdeniz’deki NATO savunma sistemleri tarafından havada imha edilmesi ana tetikleyici oldu. Füze parçalarının Hatay'ın Dörtyol ilçesine düşmesiyle birlikte herkes aynı soruyu sormaya başladı. "Topraklarımıza füze veya parçası düştüğüne göre bu bir saldırı sayılır mı ve 5. madde devreye girer mi?" İşte bu konuda merak edilenler...
NATO’NUN 5. MADDESİ NEDİR?
NATO’nun 5. maddesi, ittifakın temel taşı olan "Kolektif Savunma" ilkesini düzenler. Kısaca, "Birimiz hepimiz, hepimiz birimiz için!" prensibidir. Bu maddeye göre; bir NATO üyesine yapılan silahlı saldırı, tüm üye ülkelere yapılmış sayılır.
NATO’nun 5. Madde Nasıl İşler?
5. maddenin temelinde ortak savunma amacı var. Eğer bir üye devlet saldırıya uğrarsa, diğer tüm üyeler saldırıya uğrayan ülkeye yardım etmekle yükümlüdür. Yardımın mutlaka "askeri müdahale" olması şart değildir. Her ülke, saldırıya uğrayan tarafın güvenliğini sağlamak için "gerekli gördüğü" adımı (diplomatik destek, mühimmat yardımı veya doğrudan askeri güç kullanımı) atar.
Bu madde, Birleşmiş Milletler Antlaşması'nın 51. maddesinde yer alan "meşru müdafaa" hakkına dayanır.
5. MADDE 11 EYLÜL’DEN SONRA YÜRÜRLÜĞE KONDU
İlginçtir ki, 1949'da Sovyet tehdidine karşı kurulan NATO'da bu madde, Soğuk Savaş boyunca hiç kullanılmadı. 5. madde, NATO tarihinde ilk ve tek kez, 2001 yılında ABD'deki 11 Eylül terör saldırılarının ardından yürürlüğe konulmuştur.
NATO’nun 5. maddesi bazen 4. madde ile karıştırılabilir. Ancak aralarındaki fark şudur ki;
4. Maddede, bir üye ülke kendini tehdit altında hissettiğinde diğer üyeleri danışma/toplantı için çağırır. Türkiye bu maddeyi Suriye sınırındaki olaylar nedeniyle birkaç kez işletmiştir.
5. Madde: Doğrudan bir saldırı sonrası savunma ve müdahale aşamasıdır.
2026 yılı itibarıyla siber saldırılar ve kritik altyapılara yönelik hibrit tehditler de artık belirli koşullarda 5. madde kapsamında "silahlı saldırı" olarak değerlendirilebilir.
