Türkiye'nin sınır ötesinde terörle mücadele kapsamında yürüttüğü askerî faaliyetlerden biri olan Pençe-Kilit Harekâtı, konumu, kapsamı ve hedefleriyle gündemdeki yerini koruyor. Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) tarafından 2022 yılında başlatılan harekât, Irak'ın kuzeyindeki PKK varlığına yönelik gerçekleştirilen Pençe serisi operasyonların son aşamasını oluşturuyor. Gelen şehit haberlerinden sonra Pençe - Kilit operasyonu detaylar araştırılmaya başlandı.
PENÇE-KİLİT OPERASYONU NEREDE YAPILIYOR?
Pençe-Kilit Harekâtı, Irak'ın kuzeyinde, Türkiye-Irak sınırının güneyinde bulunan Metina, Zap ve Avaşin-Basyan bölgelerinde başlatıldı. Operasyon sahası, Türkiye'nin güneydoğusundaki Hakkâri ve Şırnak illerinin karşısında uzanan, engebeli ve yüksek rakımlı arazilerin bulunduğu Kuzey Irak coğrafyasında yer alıyor.
Harekâtın başlangıcında üç bölge ön plana çıktı:
Zap: Irak'ın kuzeyinde, Türkiye sınırına yakın konumuyla öne çıkan ve terör örgütünün barınma alanları arasında yer alan bölge.
Metina: Kuzey Irak'ın dağlık kesiminde bulunan ve geçmişte de Türk Silahlı Kuvvetlerinin sınır ötesi operasyonlarına konu olan alan.
Avaşin-Basyan: Türkiye sınırının güneyinde yer alan, mağara, vadi ve yüksek dağlık arazilerin bulunduğu harekât sahası.
Bu bölgeler, PKK'nın geçmişte barınma, lojistik faaliyet ve Türkiye'ye yönelik sızma girişimleri için kullandığı alanlar arasında gösteriliyor.
PENÇE-KİLİT HAREKÂTI HANGİ ÜLKEDE?
Pençe-Kilit operasyonu Türkiye'de değil, Irak topraklarının kuzeyinde gerçekleştiriliyor. Operasyon bölgelerinin Türkiye sınırına yakın olması nedeniyle zaman zaman Hakkâri ve Şırnak ile birlikte anılmasına rağmen harekâtın esas sahası Irak'ın kuzeyinde bulunuyor.Millî Savunma Bakanlığı, harekâtın başlatılma nedeni Türkiye'ye yönelik terör tehditlerinin sınır ötesinde bertaraf edilmesi ve hudut güvenliğinin sağlanması olarak açıkladı.PENÇE-KİLİT OPERASYONU NE ZAMAN BAŞLADI?
Pençe-Kilit Harekâtı, Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından 17 Nisan 2022 gecesi başlatıldı. Operasyonun başladığı, 18 Nisan 2022 tarihinde kamuoyuna duyuruldu. Dönemin Millî Savunma Bakanı Hulusi Akar tarafından yapılan açıklamada, Irak'ın kuzeyindeki Metina, Zap ve Avaşin-Basyan bölgelerinde belirlenen PKK hedeflerine yönelik harekât gerçekleştirildiği bildirildi.
Operasyonun ilk aşamasında savaş uçakları, silahlı insansız hava araçları ve topçu
unsurlarıyla belirlenen hedefler vuruldu. Sonrasında ise komandolar ve özel kuvvetler unsurları karadan ve havadan bölgeye intikal etti. Harekât kapsamında terör örgütü tarafından kullanıldığı belirlenen mağaralar, sığınaklar, tüneller, mühimmat depoları ve barınma alanları hedef alındı.
PENÇE-KİLİT HAREKÂTI'NIN AMACI NE?
Pençe-Kilit Harekâtı'nın temel hedefi, Türkiye'nin güney sınırları için tehdit oluşturduğu belirtilen PKK unsurlarının Irak'ın kuzeyindeki faaliyetlerini engellemektir. Millî Savunma Bakanlığının açıklamalarına göre operasyonla terör örgütünün sınır hattına yakın bölgelerdeki varlığının etkisiz hâle getirilmesi, lojistik imkânlarının ortadan kaldırılması ve Türkiye'ye yönelik saldırı hazırlıklarının önlenmesi amaçlandı. Harekâtın bir diğer hedefi ise önceki yıllarda düzenlenen sınır ötesi operasyonlarla elde edilen alan kontrolünün genişletilmesi olarak açıklandı. Türkiye, operasyonun hukuki dayanağı olarak Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51'inci maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkını gösterdi.
NEDEN PENÇE-KİLİT ADI VERİLDİ?
Pençe-Kilit, Türk Silahlı Kuvvetlerinin 2019 yılında başlattığı Pençe serisi sınır ötesi operasyonların devamı niteliğinde planlandı. Harekâtın adındaki "kilit" ifadesi, terör örgütünün Irak'ın kuzeyindeki hareket alanlarının daraltılması, Türkiye sınırına yönelik geçiş ve sızma güzergâhlarının kontrol altına alınması hedefiyle ilişkilendiriliyor. Özellikle Zap bölgesinin kontrolü, daha önce gerçekleştirilen operasyonların ardından sınır hattındaki güvenlik düzeninin tamamlanması açısından önemli bir aşama olarak değerlendirildi.
PENÇE SERİSİ OPERASYONLAR NELER?
Pençe-Kilit Harekâtı, birbirini tamamlayan sınır ötesi operasyonlardan oluşan daha geniş bir askerî sürecin parçası.
Millî Savunma Bakanlığının paylaştığı bilgilere göre Pençe serisi operasyonların kronolojisi şöyle:
27 Mayıs 2019: Pençe-1 Harekâtı, Irak'ın kuzeyindeki Hakurk bölgesinde başlatıldı.
12 Temmuz 2019: Pençe-2 operasyonuyla faaliyet alanı genişletildi.
23 Ağustos 2019: Sinat-Haftanin bölgesinde Pençe-3 Harekâtı başlatıldı.
16 Haziran 2020: Pençe-Kaplan operasyonu düzenlendi.
23 Nisan 2021: Metina ve Avaşin-Basyan bölgelerine yönelik Pençe-Şimşek ve Pençe-Yıldırım operasyonları başlatıldı.
17 Nisan 2022: Metina, Zap ve Avaşin-Basyan bölgelerini hedef alan Pençe-Kilit Harekâtı başladı.
