Yeniden Evlenme ve Maaş Kesintisi: Dul eşin resmi nikâhla yeniden evlenmesi durumunda mevcut maaş hakkı sona ermektedir.
Hakların Yeniden Kazanılması: Şayet yapılan yeni evlilik boşanma veya vefat ile neticelenirse, hak sahibi SGK’ya müracaat ederek eski eşinden kalan aylığın yeniden bağlanmasını talep edebilmektedir.
Tercih Hakkı: İkinci eşin de vefat etmesi durumunda, her iki eşten de maaş hakkı doğan kişi, yasal olarak daha yüksek olan tutarı tercih ederek tek bir aylık alma hakkına sahiptir.
Denetim ve Şartlı Boşanma: Kâğıt üzerinde boşanıp aynı hanede yaşamaya devam ettiği tespit edilen kişilerin aylıkları kesilmekte ve o güne kadar yapılan ödemeler yasal faiziyle geri tahsil edilmektedir.
ERKEK ÇOCUKLARDA EĞİTİM VE YAŞ SINIRI
Türkiye Gazetesi yazarı SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın köşe yazısına göre, Erkek çocuklar için yetim aylığı tahsisi, kişinin rüştüne erişmesi, eğitim hayatı ve çalışma durumuyla doğrudan ilişkilidir. Yasaya göre ödemeler şu şartlara bağlıdır:
Yaş Limitleri: Eğitim görmeyen erkek çocuklarda aylık 18 yaşında kesilir. Hak sahibi lise eğitimine devam ediyorsa 20, yükseköğrenime (üniversite) devam ediyorsa 25 yaşına kadar ödeme alabilmektedir.
Çalışma Engeli: Bir işte sigortalı olarak çalışmaya başlayan veya kendi emekli aylığını kazanan erkek çocukların yetim aylığı hakları sona ermektedir.
Medeni Durum: Erkek çocukların evlenmesi, yaş ve eğitim şartlarını taşıdıkları sürece aylık almalarına engel teşkil etmemektedir.
KIZ
ÇOCUKLARI İÇİN TANINAN İSTİSNALAR
Kız çocuklarının yetim aylığı alma şartları, yürürlükteki mevzuata göre erkek çocuklara oranla daha farklı kriterlere dayanmaktadır. Kız evlatlarda yaş sınırı aranmazken şu iki temel engel bulunmaktadır:
İş ve İzdivaç Kriteri: Kız çocukları sigortalı bir işe girmedikleri ve evlenmedikleri sürece (yaşlarına bakılmaksızın) aylık alabilmektedir.
Boşanma Sonrası Destek: Evlilik nedeniyle aylığı kesilen bir kız çocuğu, boşanması veya dul kalması halinde ebeveyninden kalan aylığa yeniden hak kazanmaktadır.
Çeyiz Yardımı Süresi: Evlenme ikramiyesi alan kişilerin, bu ödemeyi aldıktan sonraki iki yıl içinde boşanmaları durumunda, maaşın tekrar bağlanması için iki yıllık sürenin dolması beklenmektedir.
MALUL EVLATLARIN ÖZEL DURUMU
Çalışma gücünü en az %60 oranında kaybettiği sağlık kurulu raporuyla tescil edilen "malul" çocuklar için devletin sağladığı koruma kalkanı daha geniştir.
Muayene Zorunluluğu: Malul evlatların kontrol muayenelerini aksatmaması gerekmektedir. Muayene süresinin geçirilmesi maaşın durdurulmasına yol açmaktadır.
İyileşme ve Evlilik: Sağlık kurulunun "çalışabilir" kararı vermesi durumunda aylık kesilirken, bu gruptaki kişilerin evlenmesi aylık almalarına engel sayılmamaktadır.
Uzman İsa Karakaş, tüm bu hakların devamlılığının yasal kurallara riayet edilmesine bağlı olduğunu ve durum değişikliklerinin kuruma zamanında bildirilmesinin önemini vurgulamaktadır.
