Emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden herkes aynı sosyal güvenlik hükümlerine tabi tutulmuyor. Emekli aylığının kesilip kesilmeyeceği belirlenirken kişinin emeklilik tarihinden önce, ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başladığı tarih dikkate alınıyor.
SGK’nın açıkladığı kurallara göre Ekim 2008’den önce sigortalı olanlar, belirli şartlarla emekli aylıklarını almaya devam ederek Sosyal Güvenlik Destek Primi kapsamında çalışabiliyor. Ekim 2008’den sonra ilk kez sigortalı olanların ise emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlamaları durumunda aylıkları kesiliyor.
İLK SİGORTA TARİHİ HER ŞEYİ DEĞİŞTİRİYOR
Sosyal Güvenlik Destek Primi, yaşlılık veya emeklilik aylığı alan kişilerin maaşları kesilmeden hizmet akdiyle çalışabilmelerine imkân veren sistem olarak uygulanıyor.
Ancak bu uygulamadan kimlerin yararlanabileceği, kişinin ilk kez sigortalı olduğu tarihe göre belirleniyor. Bu nedenle aynı tarihte emekli olan iki kişi, çalışma hayatına farklı tarihlerde başladıysa farklı kurallara tabi olabiliyor.
2008 SONRASI SİGORTALI OLANLAR DİKKAT
Ekim 2008’den sonra ilk kez sigortalı olan ve ilerleyen yıllarda yaşlılık aylığı bağlanan kişilerin yeniden çalışmaya başlamaları hâlinde emekli maaşları, işe giriş tarihini takip eden ödeme döneminden itibaren kesiliyor.
Kendi adına tarımsal faaliyette bulunanlar bu kuralın dışında tutuluyor. Diğer sigortalılar ise emekli maaşıyla birlikte SGDP kapsamında çalışma imkânından yararlanamıyor.
NORMAL SİGORTA PRİMLERİ ÖDENECEK
Emekli aylığı kesilen kişiler adına çalıştıkları süre boyunca kısa vadeli sigorta kolları, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası primi ödeniyor.
Çalışma sona erdiğinde sigortalının yazılı talebi üzerine emekli aylığı yeniden bağlanıyor. Yeni çalışma döneminde ödenen primler de hesaplamaya dâhil edilerek aylık yeniden belirleniyor.
2008 ÖNCESİ SİGORTALILARDA MAAŞ KESİLMİYOR
Ekim 2008’den önce ilk kez sigortalı olanların emeklilikten sonra özel sektörde hizmet akdiyle çalışmaya başlamaları hâlinde eski sistem uygulanmaya devam ediyor.
Bu kişiler emekli aylıklarını almaya devam ederken işverenleri tarafından SGDP’li olarak çalıştırılabiliyor. Destek primi nedeniyle emeklinin aylığından ayrıca kesinti yapılamıyor.
SGDP ORANI YÜZDE 32,25
4/a kapsamında çalışan emekliler için uygulanan toplam SGDP oranı yüzde
32,25 olarak açıklanıyor.
Bunun yüzde 7,5’i çalışan, yüzde 22,5’i işveren payından oluşurken yüzde 2,25 oranındaki kısa vadeli sigorta kolları primi de işveren tarafından karşılanıyor. Prim, emekli maaşından değil çalışanın prime esas kazancı üzerinden hesaplanıyor.
KAMUDA ÇALIŞAN EMEKLİLER İÇİN FARKLI KURAL
Kamu kurumlarında yeniden göreve başlayan emekliler için daha farklı hükümler uygulanıyor. 1 Ocak 2005’ten sonra kapsamdaki kamu kuruluşlarında göreve başlayan emekliler, kanunda sayılan istisnalar dışında aylıklarını kestirmeden çalışamıyor.
Bu kişiler SGDP kapsamında değerlendirilmek yerine normal sigorta hükümlerine tabi tutuluyor. Bazı seçilmiş görevler ve kanunda açıkça belirtilen istisnalar ise uygulamanın dışında bulunuyor.
TARIMSAL FAALİYETTE AYLIK DEVAM EDİYOR
Kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyette bulunan emeklilerin aylıkları kesilmiyor. Bu kişiler hakkında SGDP hükümleri de uygulanmıyor.
Hizmet akdiyle, bağımsız veya kamu görevlisi statüsünde çalışarak emekli olduktan sonra kendi adına tarımsal faaliyette bulunanlar da bu kapsama giriyor.
YURT DIŞI BORÇLANMASI YAPANLAR ÇALIŞABİLİYOR
Yurt dışındaki çalışma sürelerini borçlanarak emekli olan kişilerin Türkiye’de çalışmaya başlamaları hâlinde geçmişte maaşları kesiliyordu.
19 Haziran 2012’den itibaren yapılan değişiklikle bu kişilerin Türkiye’de SGDP kapsamında çalışarak emekli aylıklarını almaya devam etmelerine imkân sağlandı. Ancak yurt dışında yeniden çalışılması veya ikamete dayalı sosyal yardım alınması hâlinde farklı kesinti kuralları uygulanabiliyor.
VAZİFE MALULLERİNDE STATÜYE BAKILIYOR
Harp ve terörle mücadele kapsamında vazife malullüğü aylığı alanların yeniden çalışmaya başlamaları hâlinde aylıkları genel olarak kesilmiyor.
Normal vazife malullerinde ise aylığın devam edip etmeyeceği, aylığın hangi kanuna göre bağlandığına ve kişinin 4/a, 4/b veya 4/c statülerinden hangisinde çalışmaya başladığına göre değişiyor.
SGDP EMEKLİ MAAŞINI ARTIRMIYOR
SGDP’ye tabi çalışılan dönemler, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları bakımından yeni sigortalılık süresi olarak değerlendirilmiyor.
Bu süreler hizmet birleştirmesine eklenmiyor ve ödenen destek primleri toplu olarak geri verilmiyor. Ancak 4/a kapsamında çalışan emekliler, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası haklarından yararlanmaya devam ediyor.
