Kamuoyunda "vatandaşlık maaşı" olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) için hazırlanan taslakta yeni ayrıntılar ortaya çıktı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından duyurulan sistemde, destekten yararlanmak için hane gelirinin 23 bin 552 TL'nin altında olması kriteri üzerinde çalışılıyor. İlk etapta 2,5 milyon haneye toplam 1,5 trilyon TL destek sağlanması öngörülürken ödemelerin 2027 yılının ilk çeyreğinde başlaması planlanıyor.
VATANDAŞLIK MAAŞINDA GELİR KRİTERİ ORTAYA ÇIKTI
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nin kapsamına ilişkin hazırlıklar devam ediyor.
Sabah'tan Önder Yılmaz'ın haberine göre, yeni sosyal yardım modelinden yararlanacak ailelerin belirlenmesinde hane halkının toplam geliri esas alınacak.
Taslak çalışmada gelir sınırı olarak en düşük emekli maaşı olduğu belirtilen 23 bin 552 TL üzerinde duruluyor.
Buna göre haneye giren toplam gelirin 23 bin 552 TL'nin altında olması öngörülüyor. Bu tutarın üzerinde geliri bulunan ailelere ise destek verilmesi planlanmıyor.
Ancak söz konusu gelir kriteri henüz taslak aşamasında bulunuyor. Nihai şartların yürütülen çalışmaların ardından belirlenmesi bekleniyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, hane geliri belirli bir seviyenin altında kalan aileleri ekonomik açıdan desteklemeyi amaçlayan yeni bir sosyal yardım modeli olarak hazırlanıyor.
Sistemde, ihtiyaç sahibi ailelerin gelirlerinin belirlenen düzeye tamamlanması hedefleniyor.
Yardımların herkese aynı miktarda verilmesi yerine ailelerin ekonomik durumuna ve ihtiyaçlarına göre kademeli olarak belirlenmesi planlanıyor.
Çalışmalar kapsamında ailelerin yaşadığı bölge, barınma giderleri ve temel ihtiyaçları da dikkate alınacak.
2,5 MİLYON HANEYE 1,5 TRİLYON TL DESTEK PLANI
Yeni sosyal yardım sisteminin ulaşabileceği hane sayısı ve toplam destek miktarına ilişkin ilk hesaplamalar da paylaşıldı.
Yapılan etki analizinde, ihtiyaç sahibi hane sayısının 2,5 milyona ulaşabileceği değerlendiriliyor.
Bu hanelere sağlanacak toplam desteğin ise 1,5 trilyon TL'yi bulması öngörülüyor.
Söz konusu rakamlar, yürütülen çalışmalarda ortaya çıkan tahminleri ifade ediyor. Hane başına verilecek kesin ödeme miktarı henüz belirlenmiş değil.
KİRA, FATURA VE GIDA YARDIMI YAPILABİLECEK
Hazırlanan destek modelinde yalnızca nakdi gelir yardımı bulunmuyor.
Taslakta ailelerin temel ihtiyaçlarına yönelik farklı destek kalemlerinin de yer alması planlanıyor.
Bunlar arasında elektrik, doğal gaz, barınma ve yakacak giderlerini kapsayan konut desteği bulunuyor.
Ayrıca çocuk yardımı, kira, abonelik faturaları ve gıda desteği de değerlendirilen yardım kalemleri arasında yer alıyor.
Yardımların ailelerin ihtiyaçlarına göre belirlenmesi, destek miktarlarının da kademeli şekilde hesaplanması öngörülüyor.
EMEKLİLER DE DESTEK ALABİLECEK Mİ?
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nden emeklilerin de yararlanması değerlendiriliyor.
Yeni modelde yalnızca çalışan veya çalışmayan ailelerin değil, ekonomik desteğe ihtiyaç duyan yaşlı vatandaşların da kapsama alınması planlanıyor.
Yaşlı nüfusun karşılaştığı sorunların yardım programında öncelikli olarak ele alınması öngörülüyor.
Sürekli hastalığı bulunan ve bakıma ihtiyaç duyan vatandaşların da öncelikli destek sağlanacak gruplar arasında yer alması bekleniyor.
Destek miktarının belirlenmesinde emekli maaşıyla birlikte hanenin diğer gelirleri ve ihtiyaçları da dikkate alınacak.
KİRADA OTURAN EMEKLİLER İÇİN DİKKAT ÇEKEN AYRINTI
Taslak çalışmada kira yardımlarının hangi durumlarda sağlanabileceğine ilişkin örnekler de bulunuyor.
Buna göre 23 bin 552 TL emekli maaşı bulunan, başka geliri olmayan ve kirada yaşayan bir hane için kira desteği verilmesi değerlendiriliyor.
Özellikle büyükşehirlerde yaşayan ihtiyaç sahibi ailelere kira yardımında öncelik tanınması planlanıyor.
Ancak başvuru koşulları ve gelir sınırına ilişkin düzenlemeler henüz kesinleşmediği için bu örnek, doğrudan yardım hakkı kazanıldığı anlamına gelmiyor.
BAZI İLLERDE
ENERJİ DESTEĞİ ÖNE ÇIKACAK
Yeni sosyal yardım sisteminde bölgesel ihtiyaçların da belirleyici olması bekleniyor.
Erzurum, Sivas, Ardahan ve Kars gibi kış aylarının soğuk geçtiği illerde doğal gaz ve diğer enerji giderlerine yönelik destekler üzerinde duruluyor.
Büyükşehirlerde kira giderlerinin, farklı bölgelerde ise gıda ve diğer temel ihtiyaçların öncelikli olarak değerlendirilmesi planlanıyor.
Böylece yardımların ailelerin yaşadığı bölgenin koşullarına göre şekillendirilmesi hedefleniyor.
HANE GELİRİ NASIL HESAPLANACAK?
Vatandaşlık maaşı için yapılacak gelir incelemesinin ayrıntıları da taslak çalışmada yer alıyor.
İhtiyaç sahibi ailelerin belirlenmesinde Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının elindeki verilerin kullanılması planlanıyor.
Bunun yanında Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), gelir idaresi, banka hesap hareketleri ve tapu kayıtlarından elde edilecek bilgiler de değerlendirmeye alınacak.
Hanenin toplam geliri belirlenirken maaş durumu, kira ödemeleri, çocuk sayısı ve kişinin tek başına yaşayıp yaşamadığı gibi bilgiler incelenecek.
Vatandaşların sürekli yardıma ihtiyaç duyup duymadığı da değerlendirmede dikkate alınacak.
GELİR ARTARSA YARDIM KESİLEBİLECEK
Taslakta destek alan ailelerin ekonomik durumunun düzenli olarak takip edilmesi de öngörülüyor.
Programa kabul edilen vatandaşların hane gelirleri her ay elektronik sistem üzerinden kontrol edilecek.
Gelir artışı tespit edilen ve belirlenen şartları artık karşılamayan kişilerin destek programından çıkarılması planlanıyor.
Sistemin istihdamı ve iş gücüne katılımı engellemeyecek şekilde hazırlanması hedefleniyor.
BAŞVURULAR E-DEVLET ÜZERİNDEN YAPILABİLECEK
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi için başvuru yöntemine ilişkin ayrıntılar da şekillenmeye başladı.
Taslağa göre yardım almak isteyen vatandaşların oluşturulacak merkezi sisteme kayıt yaptırması gerekecek.
Başvuruların e-Devlet ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla alınabilmesi planlanıyor.
Başvuru sahiplerinin bilgileri elektronik ortamda değerlendirilecek ve sonuçların otomatik olarak belirlenmesi öngörülüyor.
Ancak program henüz taslak aşamasında olduğu için başvuru süreci ve kesin koşulların yürütülen çalışmaların ardından netleşmesi bekleniyor.
VATANDAŞLIK MAAŞI KARTI VERİLECEK
Hazırlanan modelde ödemelerin tek bir kart üzerinden yapılması da yer alıyor.
Destekten yararlanacak vatandaşlar için "vatandaşlık maaşı kartı" oluşturulması planlanıyor.
Kira, enerji, gıda ve diğer yardım kalemlerinin bu kartta toplanması öngörülüyor.
Vatandaşların karttaki desteğin bir bölümünü nakit olarak çekebilmesi, gıda ve temizlik ürünleri gibi ihtiyaçlarını ise kart aracılığıyla indirimli karşılayabilmesi hedefleniyor.
İLK ÖDEMELER İÇİN 2027 YILI İŞARET EDİLDİ
Yeni sosyal yardım sisteminin uygulama takvimine ilişkin planlama da ortaya çıktı.
Buna göre pilot uygulamanın yapılacağı illerin Aralık 2026'ya kadar belirlenmesi bekleniyor.
İlk ödemelerin ise 2027 yılının ilk çeyreğinde başlaması planlanıyor.
Pilot bölgelerde uygulamanın sonuçları takip edilecek. Karşılaşılan sorunların giderilmesinin ardından sistemin 2027 yılı içerisinde bütün illere yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Düzenlemeye ilişkin ilerleyen süreçte TBMM'ye yasa teklifi sunulması da planlar arasında bulunuyor.
2026 YILI SOSYAL YARDIM RAKAMLARI DA AÇIKLANDI
Yeni destek modeliyle ilgili çalışmalar sürerken mevcut sosyal yardımların büyüklüğüne ilişkin rakamlar da paylaşıldı.
2026 yılında sosyal yardımlar için hesaplanan toplam tutarın 917 milyar TL olduğu belirtildi.
Bu tutarın 388 milyar TL'lik bölümünün Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı aracılığıyla vatandaşlara ulaştırıldığı aktarıldı.
Devlet tarafından 67 farklı yardım kaleminde sosyal destek sağlandığı ifade edildi.
Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nin ise mevcut yardımlara ilişkin çalışmalarla birlikte hazırlanan yeni bir model olarak hayata geçirilmesi hedefleniyor.
