Türkiye'de özellikle nazar değdiğine, korktuğuna veya üzerinde olumsuzluk bulunduğuna inanılan kişiler için başvurulan geleneklerden biri kurşun döktürmektir. Eritilen kurşunun suya dökülmesi ve ortaya çıkan şekiller üzerinden çeşitli yorumlar yapılması şeklinde uygulanan gelenek, halk arasında uzun yıllardır varlığını sürdürüyor. Peki bu duruma Diyanet İşleri Başkanlığı ne diyor? Dinde yer var mı, yok mu? İşte o soruların yanıtı...
KURŞUN DÖKTÜRMEK GÜNAH MI?
Diyanet İşleri Başkanlığı, nazardan korunmak amacıyla kurşun döktürmeyi “hurafe” olarak değerlendiriyor. Din İşleri Yüksek Kurulunun bid'at ve hurafeler hakkındaki güncel açıklamasında; dilek için belirli yerlere mum yakmak, ağaçlara çaput bağlamak ve nazardan korunmak için kurşun döktürmek gibi uygulamalar hurafe örnekleri arasında sayılıyor. Açıklamada, bu tür inanış ve uygulamaların dinde yerinin bulunmadığı ve bunlardan uzak durulması gerektiği belirtiliyor.
Bu nedenle kurşun döktürmek dinen uygun görülen veya tavsiye edilen bir uygulama değildir. Diyanet'in ilgili fetvasında özellikle “haram” kelimesiyle ayrı bir hüküm kurulmasa da kurşun döktürme açık biçimde hurafe olarak nitelendiriliyor ve Müslümanların bundan uzak durması gerektiği ifade ediliyor.
KURŞUN DÖKTÜRMEK CAİZ Mİ?
Diyanet'in açıklamalarına göre nazarı gidermek, kötü bir durumdan korunmak veya manevi bir fayda sağlamak amacıyla kurşun döktürmek dinen meşru kabul edilmiyor. Diyanet'in “Hadislerle İslam” eserinde de nazara karşı dua ve rukye dışındaki bazı uygulamaların İslam tarafından uygun görülmediği belirtiliyor. Kurşun dökmek de burada nazar boncuğu, at nalı gibi uygulamalarla birlikte dinen meşru görülmeyen yöntemler arasında değerlendiriliyor. Dolayısıyla kurşun döktürmenin İslami bir ibadet, sünnet veya dinen tavsiye edilmiş bir korunma yöntemi olduğuna dair bir dayanak bulunmuyor.
/>
KURŞUN DÖKTÜRMEK NEDEN DİNEN UYGUN GÖRÜLMÜYOR?
Meselenin özünde, herhangi bir nesneye veya ritüele insanı nazardan, kötülükten veya görünmeyen zararlardan koruyan özel bir güç atfedilmesi bulunuyor. İslam inancında koruma ve nihai etki Allah'a nispet ediliyor. Diyanet de nazar konusunda sonucu Allah'tan beklemek gerektiğini, nesnelere bağımsız bir koruyucu güç yükleyen inanışların İslam inancıyla bağdaşmadığını belirtiyor. Bu nedenle kurşunun suya döküldüğünde kişinin üzerindeki nazarı aldığına, korkuyu çıkardığına veya görünmeyen bir kötülüğü ortadan kaldırdığına dinî bir gerçeklik olarak inanılması uygun görülmüyor.
KURŞUN DÖKTÜRMEK ŞİRK Mİ?
Bir kişinin kurşun döktürmüş olmasından hareketle doğrudan o kişiyi “şirk koşmakla” nitelendirmek doğru bir yaklaşım olarak kabul görmez. Dinî değerlendirmede kişinin neye inandığı ve uygulamaya hangi anlamı yüklediği önem taşıyor. Ancak Diyanet, Allah'tan bağımsız biçimde herhangi bir nesne veya yöntemin kişiyi koruduğuna inanılmasının tevhid inancıyla bağdaşmadığını vurguluyor. Nazar boncuğuna koruyucu güç atfedilmesi konusunda da benzer bir değerlendirme yapılıyor. Dolayısıyla kurşunun kendisinin veya kurşun dökme işleminin görünmeyen bir güce sahip olduğuna inanmak, dinî açıdan çok daha ciddi bir inanç problemine dönüşebiliyor.
NAZAR İSLAM'DA VAR MI?
Kurşun döktürmenin uygun görülmemesi, İslam'da nazarın bütünüyle reddedildiği anlamına da gelmiyor. Diyanet İşleri Başkanlığı, hadislerden hareketle nazarın dinen kabul edilen bir olgu olduğunu belirtiyor. Hz. Muhammed'in “göz değmesinin hak olduğunu” bildiren hadisleri bulunuyor. Ancak önemli fark, nazardan korunma yönteminde ortaya çıkıyor. İslam'da nazardan korunmak için nesnelere veya geleneksel ritüellere özel güç atfetmek yerine Allah'a sığınılması ve dua edilmesi tavsiye ediliyor.
