İşlenmiş et; dayanıklılığını artırmak, raf ömrünü uzatmak veya lezzet kazandırmak amacıyla tuzlama, kürleme, fermantasyon ya da tütsüleme gibi işlemlerden geçirilen et ürünlerini ifade ediyor. Bilimsel değerlendirmelerde günlük yaklaşık 50 gram işlenmiş et tüketiminin kolorektal kanser riskini yaklaşık yüzde 18 artırabildiği belirtiliyor.
SIK TÜKETİLEN İŞLENMİŞ ET ÜRÜNLERİNE DİKKAT
1. SOSİSKahvaltılardan fast food menülerine kadar pek çok öğünde tüketilen sosis, işlenmiş et grubunun en yaygın ürünleri arasında bulunuyor. Özellikle frankfurter tipi sosisler, uluslararası sağlık kuruluşlarının işlenmiş et örnekleri arasında doğrudan yer alıyor.
2. SALAM
Tost ve sandviçlerin vazgeçilmezlerinden olan salam da üretim sürecinde uygulanan tuzlama, kürleme ve koruyucu işlemler nedeniyle işlenmiş et kategorisine giriyor. Uzman kuruluşlar, bu tür ürünlerin sık ve yüksek miktarda tüketilmemesini öneriyor.
3. JAMBON
Jambon da işlenmiş et tanımının içerisinde yer alan ürünlerden biri. Etin raf ömrünü uzatmak ve farklı bir tat kazandırmak için uygulanan işlemler, jambonu taze ve işlenmemiş etten ayırıyor.
/>
4. KONSERVE, KÜRLEME VE KURUTMA İŞLEMİ GÖRMÜŞ ETLER
Corned beef, beef jerky ve çeşitli konserve etler de işlenmiş et grubunda değerlendiriliyor. Bu ürünlerde belirleyici unsur yalnızca et içermeleri değil; etin koruma, kurutma veya lezzetlendirme amacıyla işlemden geçirilmiş olması.
İşlenmiş et tüketiminde risk, tek seferlik tüketimden çok düzenli ve yüksek miktardaki tüketimle ilişkilendiriliyor. Bu nedenle uzmanlar, bu ürünlerin günlük beslenmede sınırlı tutulmasını ve taze, daha az işlenmiş protein kaynaklarının tercih edilmesini öneriyor.
İŞLENMİŞ ETLERDE RİSKİ ARTIRAN ETKENLER NELER?
Araştırmacılar, işlenmiş et tüketimi ile kolorektal kanser arasındaki ilişkinin tek bir nedene dayanmadığını, birden fazla biyolojik ve kimyasal sürecin birlikte rol oynayabileceğini değerlendiriyor.
İşlenmiş etlerde koruyucu olarak kullanılan nitrit ve nitratlar, vücutta bazı N-nitroso bileşiklerinin oluşumunu destekleyebiliyor. Kırmızı ve işlenmiş ette doğal olarak bulunan hem demiri de bu süreci etkileyen faktörlerden biri olarak gösteriliyor. Risk yalnızca ürünün işlenme biçimiyle sınırlı değil. Etin çok yüksek sıcaklıklarda, özellikle de doğrudan ateşle temas edecek şekilde pişirilmesi sırasında heterosiklik aminler ve polisiklik aromatik hidrokarbonlar gibi istenmeyen bileşikler oluşabiliyor. Bu nedenle işlenmiş etlerde hem üretim yöntemi hem de pişirme şekli, sağlık açısından birlikte değerlendirilen unsurlar arasında yer alıyor.
