“Saç dökülmesi neden olur, hangi vitamin eksikliği saç döker, stres saç dökülmesi yapar mı?” soruları özellikle mevsim geçişlerinde ve dökülmenin arttığı dönemlerde sıkça araştırılıyor. İnsan saçının doğal büyüme döngüsü nedeniyle her gün belirli miktarda saç telinin kaybedilmesi normal kabul ediliyor. Uzman kaynaklara göre saç kaybının arkasında tek bir neden bulunmayabiliyor; bazı kişilerde birden fazla etken aynı anda rol oynayabiliyor.
GÜNDE KAÇ TEL SAÇ DÖKÜLMESİ NORMAL?
Saç tellerinin tamamı aynı anda büyümüyor. Her saç teli büyüme, geçiş ve dinlenme dönemlerinden oluşan doğal bir döngü içerisinde hareket ediyor. Bu nedenle sağlıklı kişilerde bile her gün saç kaybı yaşanabiliyor. Mayo Clinic ve NHS verilerine göre günde yaklaşık 50 ila 100 saç telinin dökülmesi normal kabul edilebiliyor. Dökülen saçların yerine yeni saçlar çıktığı sürece bu kayıp çoğu zaman fark edilmiyor. Sorun, saçın normalden daha hızlı dökülmesi veya kaybedilen saçların yerine yeterli yeni saç çıkmamasıyla ortaya çıkıyor.
SAÇ DÖKÜLMESİNİN EN YAYGIN NEDENİ GENETİK YATKINLIK
Kalıcı saç kaybının en yaygın nedenlerinden biri androgenetik alopesi, yani kadın ve erkek tipi genetik saç dökülmesidir. Bu tür dökülme genellikle yavaş ilerliyor. Erkeklerde saç çizgisinin gerilemesi ve tepe bölgesinin açılması daha sık görülürken kadınlarda çoğunlukla saç ayrım çizgisinin genişlemesi ve tepe bölgesinde genel seyrelme ortaya çıkıyor. Ailede benzer saç kaybı öyküsü bulunması riski artırabiliyor. Genetik saç dökülmesi yaşlanmayla birlikte daha belirgin hale gelebiliyor ancak genç yaşlarda da başlayabiliyor.
YOĞUN STRES SAÇ DÖKÜLMESİNE YOL AÇABİLİR
Stres, saç dökülmesinin sık görülen nedenlerinden biri olarak görülüyor. Ağır bir hastalık, yüksek ateş, büyük bir ameliyat, hızlı kilo kaybı, yoğun duygusal stres veya doğum gibi durumların ardından çok sayıda saç teli aynı anda dinlenme evresine geçebiliyor. Bu tablo telogen effluvium olarak adlandırılıyor. Dikkat çeken nokta ise dökülmenin stresli olayla aynı anda başlamayabilmesi. Saç kaybı çoğu zaman olaydan birkaç ay sonra belirginleşebiliyor. Bu tip dökülmeler birçok kişide geçici olabiliyor ve tetikleyici ortadan kalktığında saç büyüme döngüsü zamanla normale dönebiliyor.
DEMİR EKSİKLİĞİ SAÇ DÖKER Mİ?
Demir eksikliği bazı kişilerde saç dökülmesiyle ilişkili olabiliyor. NHS, demir eksikliğini geçici saç dökülmesine yol açabilen nedenler arasında gösteriyor. Yetersiz protein, çinko ve bazı diğer besin öğelerinin eksikliği de saç kaybıyla ilişkilendirilebiliyor. Ancak yalnızca saç dökülmesi olduğu için rastgele demir, çinko veya biotin kullanılması önerilmiyor. Amerikan Dermatoloji Akademisi, bu tür desteklerin özellikle eksiklik kan testiyle gösterildiğinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Gereksiz ve yüksek doz takviye kullanımı da sağlık sorunlarına yol açabiliyor.BİOTİN EKSİKLİĞİ SAÇ DÖKÜLMESİ YAPAR MI?
Biotin eksikliği saç kaybıyla ilişkilendirilebilse de saç dökülmesinin her zaman biotin eksikliğinden kaynaklandığını düşünmek doğru değildir. Amerikan Dermatoloji Akademisi, biotin takviyesinin kan testinde eksiklik tespit edilen kişilerde değerlendirilebileceğini belirtiyor. Seviyesi normal olan kişilerin yalnızca saçlarını güçlendirmek amacıyla yüksek doz biotin kullanmasının gerekli olduğuna dair yeterli kanıt bulunmuyor. Bundan dolayı saç dökülmesinde önce nedenin belirlenmesi, ardından eksiklik varsa buna yönelik tedavi planlanması önem taşıyor.
TİROİD HASTALIKLARI SAÇLARI ETKİLEYEBİLİR
Tiroid bezinin normalden az veya fazla çalışması saçların büyüme döngüsünü değiştirebiliyor. Tiroid hastalıklarında saçlarda genel incelme veya belirgin dökülme görülebiliyor. Amerikan Dermatoloji Akademisi, tiroid hastalığını saç dökülmesine yol açabilen sağlık sorunları arasında gösteriyor. Altta yatan tiroid sorununun tedavi edilmesiyle saç dökülmesinde iyileşme görülebiliyor. Bu nedenle dökülmeye halsizlik, kilo değişimi, çarpıntı, üşüme veya sıcak basması gibi başka belirtiler de eşlik ediyorsa tıbbi değerlendirme önem kazanıyor.
HORMONAL DEĞİŞİMLER DE SAÇ DÖKÜLMESİNE NEDEN
OLABİLİR
Hamilelik, doğum sonrası dönem ve menopoz gibi hormonal değişimlerin yaşandığı dönemlerde saç dökülmesinde artış görülebiliyor. Özellikle doğumdan birkaç ay sonra kadınlarda belirgin saç dökülmesi ortaya çıkması oldukça yaygın. Bu durum çoğunlukla saç tellerinin büyüme döngüsündeki geçici değişikliklerden kaynaklanıyor ve zamanla düzelebiliyor. Hormonal değişikliklere bağlı saç kaybının kalıcı olup olmadığı ise altta yatan nedene göre değişiyor.
SAÇTA YUVARLAK AÇIKLIKLAR NEDEN OLUŞUR?
Saçlı deride aniden ortaya çıkan yuvarlak veya oval açıklıklar alopecia areata adı verilen otoimmün hastalıkla ilişkili olabilir. Alopecia areatada bağışıklık sistemi yanlışlıkla saç köklerine saldırıyor. Dökülme yalnızca saçlı deride değil; sakal, kaş veya kirpiklerde de görülebiliyor. Bu hastalık her yaşta başlayabiliyor. Saç kökleri çoğu vakada tamamen yok olmadığı için yeniden saç çıkması mümkün olabiliyor ancak hastalığın seyri kişiden kişiye değişiyor.
SIKI TOPUZ VE AT KUYRUĞU SAÇ DÖKÜLMESİ YAPABİLİR
Saçların sürekli aynı yönde ve sıkı şekilde çekilmesi de saç kaybının nedenleri arasında yer alıyor. Sıkı atkuyruğu, topuz, örgü veya saça sürekli gerilim uygulayan benzer modeller zaman içerisinde traksiyon alopesisi adı verilen saç kaybına neden olabiliyor. Erken dönemde gerilim ortadan kaldırıldığında saçlar yeniden çıkabilirken uzun süre devam eden çekme saç köklerinde kalıcı hasara yol açabiliyor.
ISI VE KİMYASAL İŞLEMLER SAÇA ZARAR VEREBİLİR
Saç düzleştiricileri, yüksek sıcaklıkta kullanılan şekillendiriciler, yoğun kimyasal işlemler ve saçı sürekli zorlayan bakım uygulamaları saç tellerinin kırılmasını artırabiliyor. Burada her zaman saç kökünden dökülme söz konusu olmayabilir. Saç tellerinin gövdeden kırılması da kişinin saçının seyrekleştiğini düşünmesine neden olabilir. Aşırı ve tekrarlayan bazı uygulamalar kafa derisinde hasara yol açarsa gerçek saç kaybı da ortaya çıkabiliyor.
HIZLI KİLO VERMEK SAÇ DÖKÜLMESİNİ TETİKLEYEBİLİR
Kısa sürede ciddi kilo kaybetmek vücut için fiziksel bir stres oluşturabiliyor. Çok düşük kalorili diyetler, yetersiz protein tüketimi veya önemli besin eksiklikleri saçların büyüme döngüsünü etkileyerek yaygın dökülmeyi tetikleyebiliyor. Amerikan Dermatoloji Akademisi yetersiz protein ve çok düşük kalorili beslenmenin belirgin saç kaybına neden olabileceğini belirtiyor. Bu tip dökülmede yalnızca takviye kullanmak yerine beslenme düzeninin bütünüyle değerlendirilmesi önem taşıyor.
KADINLARDA SAÇ DÖKÜLMESİ NEDEN OLUR?
Kadınlarda saç dökülmesinin nedenleri oldukça fazladır. Genetik kadın tipi saç kaybının yanı sıra doğum sonrası hormonal değişiklikler, menopoz, demir eksikliği, tiroid hastalıkları, yoğun stres ve beslenmeyle ilişkili sorunlar dökülmeye katkıda bulunabiliyor. Kadın tipi genetik dökülmede saçların özellikle tepe bölgesinde seyrelmesi ve saç ayrım çizgisinin giderek genişlemesi sık görülen bulgular arasında yer alıyor.
ERKEKLERDE SAÇ DÖKÜLMESİ NEDEN OLUR?
Erkeklerde en yaygın neden genetik erkek tipi saç kaybı. Bu süreçte saç çizgisi genellikle şakaklardan gerilemeye başlıyor ve zaman içerisinde başın tepe bölümünde seyrelme oluşabiliyor. Genetik yatkınlık ve hormonlara duyarlılık sürecin gelişmesinde rol oynuyor. Ancak erkeklerde görülen her dökülme genetik değil. Stres, hastalıklar, beslenme sorunları, ilaçlar ve otoimmün hastalıklar da benzer şekilde saç kaybına yol açabiliyor.
SAÇ DÖKÜLMESİ NE ZAMAN CİDDİYE ALINMALI?
Günlük birkaç saç telinin dökülmesi olağan olsa da bazı belirtiler değerlendirme gerektirebilir.
Saçın aniden ve yoğun şekilde dökülmeye başlaması,
Yuvarlak veya bölgesel açıklıkların oluşması,
Saç ayrım çizgisinin giderek genişlemesi,
Kaş ve kirpiklerde de dökülme görülmesi,
Kafa derisinde kızarıklık, yara, pullanma veya ağrı bulunması,
Dökülmenin uzun süre devam etmesi,
Dökülmeye başka sağlık belirtilerinin eşlik etmesi durumlarında dermatoloji değerlendirmesi uygun olabilir. Mayo Clinic özellikle ani, bölgesel veya normalden belirgin şekilde fazla saç kaybının altta yatan tıbbi bir sorunun işareti olabileceğini belirtiyor.
Yorum Yap
