Demir eksikliği; yorgunluk, halsizlik ve nefes darlığı gibi belirtilere yol açabilirken tedavide sıklıkla ağızdan alınan demir preparatları kullanılır. Tedaviye başlayan bazı kişiler ise iştahlarının veya kilolarının değiştiğini belirterek “Demir ilacı kilo aldırır mı?” sorusunu sormaya başlar. Peki zannedildiği gibi demir ilacı kilo aldırır mı?
DEMİR İLACI KİLO ALDIRIR MI?
Bilimsel verilere göre demir ilaçlarının doğrudan kilo aldırdığı söylenemez. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'nin (NIH) demir takviyelerine ilişkin bilgilerinde yüksek dozlarda en sık görülen sorunların mide rahatsızlığı, kabızlık, bulantı, karın ağrısı, kusma ve ishal olduğu belirtiliyor. Kilo artışı ise demir takviyelerinin bilinen yaygın yan etkileri arasında gösterilmiyor.
İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) de demir eksikliği tedavisinde kullanılan ferrous fumarate ve ferrous sulfate preparatlarının yaygın yan etkileri arasında mide rahatsızlığı, bulantı, kabızlık, ishal ve dışkı renginde koyulaşmayı sıralıyor. Kilo alma bu listede bulunmuyor.
DEMİR HAPI İŞTAH AÇAR MI?
Demir ilaçlarının doğrudan iştah açıcı olarak kullanıldığına veya herkeste iştah artışına neden olduğuna ilişkin yeterli bilimsel kanıt bulunmuyor. Demir eksikliği bulunan kişilerde tedaviyle birlikte halsizlik ve enerji düşüklüğünün azalması mümkün. NHS, demir eksikliği anemisinin enerji kaybına yol açabildiğini ve demir tedavisiyle demir düzeylerinin yükselmesinin kişinin kendisini daha enerjik hissetmesine yardımcı olabileceğini belirtiyor.Bu süreçte günlük aktivite, beslenme düzeni veya iştah kişiden kişiye değişebilir. Dolayısıyla demir tedavisine başladıktan sonra ortaya çıkan kilo değişiminin tek başına kullanılan ilaca bağlanması doğru olmayabilir.
ARAŞTIRMADA DİKKAT ÇEKEN SONUÇ!
Konuyla ilgili dikkat çeken çalışmalardan biri 2025 yılında yayımlandı. Yaşları 18 ile 45 arasında değişen ve demir eksikliği nedeniyle
ağızdan Fe+2 tedavisi alan 119 yetişkinin takip edildiği prospektif gözlemsel araştırmada hastalar üç ay boyunca incelendi.
Tedavi sonrasında hemoglobin ve ferritin gibi demir göstergelerinde beklendiği şekilde yükselme görülürken ortalama vücut ağırlığı, vücut kitle indeksi, yağ oranı, bel ve kalça çevresinde istatistiksel olarak anlamlı azalmalar tespit edildi. Bazı iştah ölçümlerinde de azalma kaydedildi. Ancak araştırmanın gözlemsel olması nedeniyle sonuçlar, “demir ilacı kilo verdirir” şeklinde yorumlanmamalı. Çalışma esas olarak demir tedavisinin kilo artışına yol açtığı yönündeki yaygın endişeyi destekleyen bir bulgu ortaya koymadı. Daha eski ve yalnızca 21 kadının dahil edildiği 2014 tarihli küçük bir araştırmada da demir eksikliği anemisinin tedavisinden sonra vücut ağırlığı ve vücut kitle indeksinde artış yerine azalma bildirilmişti. Araştırmacılar daha büyük çalışmaların gerekli olduğunu özellikle vurgulamıştı.
DEMİR İLACI NEDEN KİLO ALDIRMIŞ GİBİ HİSSETTİREBİLİR?
Demir tedavisinde özellikle kabızlık ve mide-bağırsak şikayetleri sık görülebiliyor. Kabızlık ve karında rahatsızlık hissi bazı kişilerde geçici olarak şişkinlik veya tartıda küçük dalgalanmalarla birlikte görülebilir. Bu durum doğrudan yağ dokusunun arttığı anlamına gelmez.
MedlinePlus'a göre demir preparatlarında kabızlık veya ishal görülebiliyor; yüksek dozlarda bulantı ve kusma da ortaya çıkabiliyor. Dışkının koyulaşması da demir tabletlerinin bilinen etkilerinden bir tanesidir.
DEMİR İLACININ EN YAYGIN YAN ETKİLERİ NELER?
Oral demir preparatlarında kişiden kişiye değişmekle birlikte en sık karşılaşılan yan etkiler şöyle sıralanıyor:Kabızlık
İshal
Bulantı
Mide ve karın ağrısı
Hazımsızlık veya mide rahatsızlığı
Dışkının normalden daha koyu renkli olması
Özellikle yüksek doz demir takviyelerinin mide-bağırsak yan etkilerini artırabileceği belirtiliyor.
