TikTok ve Facebook gibi sosyal medya platformlarında yaygınlaşan “çiğ veganlık” akımı, yalnızca pişmemiş sebze, meyve, kuruyemiş ve bazı tahılların tüketilmesine dayanıyor. “Vücudu temizlediği” ve “detoks etkisi sağladığı” iddiasıyla öne çıkan bu beslenme şeklinin, uzun süre ve katı biçimde uygulanması halinde çeşitli sağlık riskleri taşıdığı belirtiliyor.
Kamu Güvenliği Bakanlığına bağlı 19-8 Hastanesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Başkanı Dr. Le Thi Huong Giang, doğal görünen her beslenme biçiminin yeterli ve dengeli beslenme anlamına gelmediğini söyledi.
BESİN EKSİKLİĞİ RİSKİ ARTIYOR
Dr. Giang’a göre beslenme düzeni ne kadar kısıtlayıcı hale gelirse bazı temel besin maddelerinin yeterli miktarda alınamaması riski de o kadar artıyor.
Uzun süre yalnızca çiğ gıda tüketmenin yeterli enerjiyle birlikte B12 vitamini, D vitamini, kalsiyum, demir, çinko, iyot, omega-3 ve protein gibi temel besin öğelerinin karşılanmasını zorlaştırabileceği belirtiliyor.
Özellikle B12 vitamini konusunda bitkisel kaynakların son derece sınırlı olduğuna dikkat çeken Giang, vegan beslenen kişilerin uygun şekilde zenginleştirilmiş ürünlere veya takviyelere ihtiyaç duyabileceğini ifade etti.
ARAŞTIRMADA DİKKAT ÇEKEN SONUÇ
Dr. Giang’ın aktardığı, uzun süre çiğ gıda tüketen 500’den fazla kişi üzerinde yapılan bir çalışmada erkeklerin yüzde 14,7’sinin, kadınların ise yüzde 25’inin düşük kilolu olduğu belirlendi.
Araştırmada ayrıca 45 yaş altındaki kadınların yaklaşık yüzde 30’unda düzensiz adet veya adet görememe durumu tespit edildi. Katı çiğ gıda diyeti uygulayanlarda bu riskin daha yüksek olduğu belirtildi.
39 YAŞINDA HAYATINI KAYBETMİŞTİ
Çiğ beslenmeye ilişkin tartışmalarda 2023 yılında hayatını kaybeden Rus kanaat önderi Zhanna Samsonova’nın durumu da gündeme geldi.
Samsonova’nın uzun yıllar yalnızca meyve, filizlenmiş ayçiçeği
çekirdeği ve meyve suyuyla beslendiği, herhangi bir takviye veya pişmiş gıda tüketmediği belirtildi.
39 yaşındaki Samsonova’nın şiddetli yetersiz beslenme, bitkinlik ve enfeksiyon nedeniyle yaşamını yitirdiği aktarıldı.
PİŞİRMEK TÜM BESİN DEĞERİNİ YOK ETMİYOR
Çiğ beslenmenin tercih edilmesindeki nedenlerden biri, pişirme işleminin besin değerlerini ortadan kaldırdığı düşüncesi.
Dr. Giang, aşırı pişirmenin bazı ısıya duyarlı vitaminlerde kayba yol açabileceğini ancak ısı işleminin bazı besinlerin emilimini artırabildiğini söyledi.
Domatesteki likopenin az miktarda yağla pişirildiğinde daha iyi emilebildiğini belirten Giang, pişmiş havuçtaki beta-karotenin de çiğ havuca göre vücut tarafından daha kolay kullanılabildiğini ifade etti.
Bu nedenle çiğ ve pişmiş gıdaların birbirinin alternatifi olmadığını, her iki yöntemin de farklı avantajlar taşıdığını belirtti.
ENFEKSİYON RİSKİ DE BULUNUYOR
Çiğ tüketilen meyve ve sebzelerin, olası patojenleri ortadan kaldıracak bir ısı işleminden geçmemesi başka bir risk oluşturuyor.
Gıda kaynağı ve işleme koşulları güvenli olmadığında taze meyve ve sebzelerin bakteri, virüs veya parazit taşıyabileceği belirtiliyor.
Ürünlerin temiz akan su altında iyice yıkanmasının riski azaltabileceği ancak patojenlerin tamamen ortadan kaldırılmasını garanti etmediği ifade ediliyor.
UZMAN HANGİ GRUPLARI UYARDI?
Dr. Giang, beslenmenin yalnızca çiğ gıdalarla sınırlandırılması yerine farklı besin gruplarının birlikte tüketildiği, çiğ ve pişmiş gıdaların dengeli biçimde bir araya getirildiği bir beslenme düzenini öneriyor.
Çocukların, hamilelerin, yaşlıların, bağışıklık sistemi zayıf kişilerin, kanser hastalarının ve özel beslenme ihtiyacı bulunan kişilerin profesyonel değerlendirme ve rehberlik olmadan katı çiğ gıda diyeti uygulamaması gerektiğini vurguluyor.
