1 Ekim 2008’den sonra sigortalı olan milyonlarca çalışan için kamuoyunda sıkça dile getirilen “4600 gün primle emeklilik” formülünün kapsamı yeniden gündeme geldi. Uzmanlar, bu hakkın standart bir emeklilik modeli olmadığını, yalnızca belirli oranlarda çalışma gücü kaybı yaşayanlar için geçerli olan “Engellilik Nedeniyle Yaşlılık Aylığı” kapsamında değerlendirildiğini vurguluyor.
SAĞLIK SORUNU OLANLARA YAŞSIZ EMEKLİLİK
Mevcut mevzuata göre, 2008 sonrası işe giren sağlıklı sigortalıların emekli olabilmesi için 7200 prim günü ile kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı aranıyor. Kısmi emeklilikte ise bu süre 5400 güne çıkarken yaş şartı 63’e kadar yükseliyor. Ancak işe başladıktan sonra sağlık sorunları yaşayanlar veya iş kazası ya da meslek hastalığı nedeniyle çalışma gücünü kaybedenler için istisnai bir yol bulunuyor.
2008 SONRASI GİRİŞLİLER İÇİN PRİM VE SÜRE ŞARTLARI
5510 Sayılı Kanun kapsamında, çalışma gücü kayıp oranına göre yaş şartı aranmaksızın emeklilik imkânı tanınıyor. Buna göre;
Yüzde 50–59 arası kaybı bulunanlar için en az
16 yıl sigortalılık ve 4320 gün prim,
Yüzde 40–49 arası kaybı bulunanlar için ise en az 18 yıl sigortalılık ve 4680 gün prim şartı aranıyor. Kamuoyunda sıkça geçen “4600 gün” ifadesi, bu ikinci kademeye karşılık geliyor.
RAPOR SÜRECİ NASIL İŞLİYOR?
Bu haktan yararlanabilmek için yalnızca hastaneden alınan rapor yeterli olmuyor. Sigortalı, bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik Kurumu il veya merkez müdürlüğüne başvuruyor. Kurum sevkiyle yetkili hastaneden alınan rapor, SGK Sağlık Kurulu tarafından inceleniyor ve iş gücü kayıp oranı burada kesinleşiyor. 2008 sonrası sigortalılar için vergi indirim belgesi şartı aranmadığı belirtiliyor.
MALULEN EMEKLİLİKLE KARIŞTIRILMAMALI
Uzmanlar, engellilik nedeniyle yaşlılık aylığının malulen emeklilikle karıştırılmaması gerektiğinin altını çiziyor. Malulen emeklilikte yüzde 60 ve üzeri kayıp aranırken, 10 yıl sigortalılık ve 1800 gün prim yeterli oluyor. Engelli hakkıyla emeklilikte ise kayıp oranı daha düşük olsa da prim gün sayısı daha yüksek tutuluyor, buna karşılık yaş şartı tamamen ortadan kalkıyor.
