Tütünle mücadelede yeni adımlar atılıyor. Bundan biri de 2015'ten sonra doğanlara tütün satışının yasaklanması olacak. Ekim ayında Meclis'e gelmesi beklenen kanun teklifiyle 1 Ocak 2015'ten sonra doğanlar tütün ürünlerine erişemeyecek.Taslakta bununla da kalmayıp 2040'tan sonra tütün üretimini ve satışını tamamen bitirecek bir madde yer alıyor.
TÜTÜNDE NESİL BAZLI YASAK GÜNDEMDE
Türkiye’de tütünle mücadelede çok daha kapsamlı bir döneme geçilmesi için yeni bir düzenleme üzerinde çalışılıyor. Hazırlık aşamasındaki teklifin en dikkat çeken maddelerinden biri, 1 Ocak 2015 ve sonrasında doğan kişilere hayatları boyunca sigara ve diğer tütün ürünlerinin satılmaması olacak. Düzenleme yasalaşırsa bugün çocuk yaşta olan bu nesil, ilerleyen yıllarda 18 yaşını geçse bile yasal olarak tütün ürünü satın alamayacak. Böylece klasik “18 yaş altına satış yasağı” anlayışının ötesine geçen, doğum yılına bağlı kalıcı bir kısıtlama modeli uygulanmış olacak. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder de teklif hazırlığında yer alan isimler arasında bulunuyor. Ergüder, düzenlemenin temel amacının çocukları ve gençleri tütün kullanımından mümkün olduğunca uzak tutmak olduğunu belirtiyor.
2040 İÇİN DAHA KAPSAMLI BİR HEDEF BELİRLENDİ
Hazırlanan taslak yalnızca yeni nesle getirilecek satış yasağıyla sınırlı değil. Uzun vadeli plan kapsamında 2040 yılından sonra Türkiye’de tütün ürünlerinin üretimi ve satışının tamamen sona erdirilmesi hedefleniyor. Bu hedef hayata geçirilirse tütün ürünlerine yönelik sınırlamalar yalnızca tüketici tarafında değil, üretim ve satış zincirinin tamamında uygulanacak. Böylece Türkiye’nin uzun vadede tütün ürünlerinin günlük yaşamdan tamamen çıkarıldığı bir modele yönelmesi amaçlanıyor.
Ergüder, benzer “sigarasız toplum” hedeflerinin farklı ülkelerde daha erken tarihler için ortaya konduğunu belirterek Türkiye’nin bu konuda yalnız olmadığını ifade ediyor.
RESTORANLARIN AÇIK BÖLÜMLERİ DE YASAK KAPSAMINA GİREBİLİR
Teklifte sigara içilebilen alanların daraltılmasına yönelik yeni kurallar da bulunuyor. Buna göre lokanta ve benzeri işletmelerde yalnızca kapalı alanlarda değil, açık bölümlerde de sigara kullanımının sona
erdirilmesi gündemde yer alacak. Park, bahçe ve kamu kurumlarının açık alanlarında ise sigara kullananlar için ayrı bölümler oluşturulması planlanıyor. Bu alanların özellikle çocukların ve gençlerin doğrudan görmeyeceği şekilde düzenlenmesi hedefleniyor. Yeni yaklaşımın temelinde, tütün kullanımının kamusal alandaki görünürlüğünü azaltmak bulunuyor. Böylece çocukların sigara kullanımını gündelik hayatın olağan bir parçası olarak görmesinin önüne geçilmek isteniyor.
TÜRKİYE’DE SİGARA YASAĞININ KAPSAMI GENİŞLEYEBİLİR
Türkiye’de kapalı alanlarda sigara kullanımına yönelik kısıtlamalar uzun süredir uygulanıyor. 2008’de başlayan düzenlemeler, 2009’da lokanta ve kafeleri de kapsayacak şekilde genişletilmişti. Daha sonraki yıllarda taşıtların içinde sigara kullanımına yönelik de yeni yasaklar getirilmişti. Yeni teklif ise mevcut uygulamaları bir adım daha ileri taşıyarak açık alanları, ürün çeşitlerini ve belirli yaş gruplarını da doğrudan kapsayacak daha geniş bir çerçeve oluşturmayı hedefliyor.
SLİM SİGARALAR DA RAFLARDAN KALKABİLİR
Taslakta ürünlerin biçimine ilişkin düzenlemeler de yer alıyor. Özellikle “slim” olarak bilinen ince sigaraların satışına son verilmesi planlanıyor.
Bunun yanında standart paket uygulamasının daha da yaygınlaştırılması ve tütün ürünlerinin görünüm üzerinden tüketiciyi cezbedici hale getirilmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
18 YAŞ ALTINA SATIŞTA YENİ KONTROL DÖNEMİ
Teklifte gençlerin tütün ürünlerine ulaşmasını zorlaştıracak teknik önlemler de bulunuyor. Yaş doğrulamasının yalnızca kimlik kontrolüyle sınırlı kalmaması, ödeme aşamasında da devreye girmesi planlanıyor. Kredi kartı ve benzeri ödeme sistemleri üzerinden yapılacak kontrollerle 18 yaşından küçük kişilerin tütün ürünü satın almasının engellenmesi hedefleniyor.
GÖZLER EKİM AYINDA TBMM’DE OLACAK
Düzenlemenin ekim ayında TBMM’ye sunulması bekleniyor. Ancak teklif henüz kanunlaşmadığı için tüm maddelerin kesinleştiğini söylemek mümkün değil.
2015 sonrası doğanlara ömür boyu satış yasağı, 2040’tan itibaren tütün üretimi ve satışının sona erdirilmesi, restoranların açık alanlarında sigara yasağı ve slim sigaralara ilişkin düzenlemeler Meclis sürecinde değişikliğe uğrayabilir.
