Mersin Büyükşehir Belediyesi’ne ait aşevinde hazırlanan kavurmalarda tek tırnaklı hayvan eti tespit edilmesi, kan donduran bir detayı gün yüzüne çıkardı. Yemeklerin içinden çıkan bir elektronik çipin izini süren ekipler, kesilen hayvanın geçmişte 3 birinciliği bulunan "Smart Latch" isimli İngiliz yarış atı olduğunu belirledi. Akıllara durgunluk veren bu tespitten hemen sonra, aşevindeki yüzlerce kilo hileli kavurma acilen imha edildi. Bu haberin ardından at etine dair yoğun bir araştırma başladı.
AT ETİ ZARARLI MI?
At eti, biyolojik olarak doğrudan "zehirli" bir et değil. Hatta besin değerleri açısından da oldukça zengin bir et türüdür. Ama Türkiye gibi at etinin yasal olarak gıda zincirinde yer almadığı ülkelerde, bu etin tüketimi ciddi sağlık risklerini doğurabilir. İşte at etinin zararlı ve tehlikeli olduğuna dair bazı detaylar;Türkiye’de piyasaya sürülen at etleri genellikle "kaçak kesim" yoluyla elde edildiği için şu riskleri taşır:
İlaç Kalıntılarını etin üzerinde kalmış olabilir. Bu da en büyük riski barındırır. Atlar özellikle yarış veya iş atları, insan gıdası olarak düşünülmedikleri için "Fenilbutazon" (Bute) gibi ağır ilaçlara maruz kalırlar. Bu madde insanlarda ciddi kan hastalıklarına ve kemik iliği sorunlarına yol açabilir. Kontrolsüz kesilen atlarda Trichinella gibi tehlikeli parazitler bulunabilir. Bu parazitler insan kaslarına yerleşerek şiddetli ağrı, ateş ve zehirlenmeye neden olur. Kaçak kesimler steril olmayan ortamlarda yapıldığı için etler hızla bakteri üretir (Salmonella, E. coli gibi).
Eğer at eti, Avrupa'daki gibi gıda amaçlı yetiştirilen hayvanlardan ve denetimli ortamda elde edilseydi:
Dana etinden daha az yağ içerir ve protein oranı oldukça yüksektir. Demir, B12 vitamini ve glikojen açısından zengindir. Bu yüzden tadı biraz daha tatlıdır.
AT ETİ DİYANET'E ZARARLI MI?
Diyanet'e Göre: Kur'an'da at etiyle ilgili açık bir yasak yoktur. Ancak Hanefi mezhebinde "tenzihen mekruh" (helale yakın ancak hoş görülmeyen) olarak kabul edilir. Şafii ve Hanbeli mezheplerine göre ise yenilmesi mubahtır. Türk kültüründe at, "yoldaş" kabul edildiği için eti genellikle tüketilmez.AT ETİ YENİR Mİ?
At eti, biyolojik olarak yenilebilir bir ettir ve dünyanın pek çok ülkesinde (Fransa, İtalya, Kazakistan, Japonya vb.) hem yasal hem de kültürel olarak tüketilmektedir. Ancak Türkiye'de durum hem dini, hem kültürel hem de sağlık denetimi açısından farklılık gösterir.İslam dininde at etiyle ilgili hükümler mezheplere göre değişir:
Hanefi Mezhebine göre, İmam Ebû Hanîfe’ye göre at etinin yenilmesi "tenzihen mekruh" (helale yakın ama hoş görülmeyen) bir durumdur. Bunun temel nedeni, eski dönemlerde atın askeri ve
sivil hizmetlerde yoğun olarak kullanılan "stratejik" bir hayvan olmasıdır. Şafii ve Hanbeli Mezhebine göre; Bu mezheplere göre at eti yemek mubahtır (helaldir).
Maliki Mezhebine göre, Bir rivayete göre haram, diğerine göre ise mekruh kabul edilir.
At Eti Sağlık Açısından Neden Riskli?
Eğer at eti, gıda amaçlı özel çiftliklerde yetiştirilip denetleniyorsa sağlık açısından (kırmızı et gibi) bir sorun teşkil etmez. Ancak Türkiye'deki gibi "kaçak ve gizli" kesimlerde durum çok tehlikelidir:
Atlar gıda hayvanı sayılmadığı için onlara verilen ağır ağrı kesiciler (Bute gibi) veya diğer veteriner ilaçları insan sağlığına ciddi zarar verebilir. Kaçak kesilen atların hasta olup olmadığı bilinmez; parazit (Trichinella) ve bakteri (Salmonella) riski çok yüksektir. Piyasada sığır eti diye satılan at etleri, hijyenik olmayan ortamlarda kesilip işlendiği için doğrudan zehirlenme riskine davetiye çıkarır.
At eti, dünya genelinde bazı kültürlerde "gurme" bir seçenek olarak görülse de, Türkiye gibi ülkelerde genellikle hileli gıda (tağşiş) konusuyla gündeme gelir. Biyolojik olarak yüksek besin değerine sahip olsa da, tüketim koşulları ciddi riskler barındırabilir.
AT ETİNİN FAYDALARI VE ZARARLARI NELERDİR?
Eğer at eti, gıda amaçlı yetiştirilmiş ve veteriner kontrolünden geçmişse şu faydaları sağlar:Sığır etine göre çok daha az yağ içerir. Formda kalmak isteyenler ve kolesterol sorunu olanlar için iyi bir alternatiftir.
Demir içeriği sığır etinden yaklaşık 2 kat daha fazladır. Kansızlık (anemi) problemi olanlar için güçlü bir destekçidir.
Kırmızı etler arasında nadir görülen bir şekilde, hatırı sayılır oranda Omega-3 yağ asidi içerir.
Kas gelişimi için gerekli olan amino asitler bakımından oldukça zengindir ve sindirimi sığır etine göre daha kolaydır.
Glikojen açısından zengindir. İçerdiği glikojen nedeniyle hafif tatlımsı bir aroması vardır ve sporcular için hızlı bir enerji kaynağıdır.
At etinin zararları ve riskleri ise,
Türkiye’de at eti genellikle "kaçak" yollarla sisteme girdiği için faydalarından çok zararlarıyla öne çıkar:
Gıda zinciri için yetiştirilmeyen atlara (yarış ve iş atları) verilen "Fenilbutazon" gibi ağır ilaçlar, pişirme ile yok olmaz. Bu maddeler insanlarda kemik iliği yetmezliği ve kanser riskini tetikleyebilir.
Kontrolsüz kesilen at etlerinde bulunan parazitler, insan kaslarına yerleşerek ömür boyu sürebilecek ağrılara ve ağır zehirlenmelere yol açabilir.
Atlar uzun ömürlü hayvanlar olduğu için dokularında daha fazla ağır metal biriktirebilirler.
Kaçak kesimler steril olmayan ortamlarda yapıldığı için Salmonella ve E. coli gibi bakteriyel enfeksiyon riski çok yüksektir.
