“Kabuklu canlılar sadece denizde mi yaşar, karada yaşayan kabuklu hayvan var mı?” soruları doğadaki canlı çeşitliliğini merak edenlerin araştırdığı konuların başında geliyor. Yengeçlerden karideslere kadar birçok kabuklunun denizlerle özdeşleşmesi, bu hayvanların yalnızca tuzlu sularda yaşayabildiği düşüncesine yol açabiliyor. Oysa durum çok farklıdır. İşte bu konuya dair merak edilenler...
KABUKLU CANLILAR SADECE DENİZDE Mİ YAŞAR?
Kabukluların önemli bir bölümü denizlerde yaşasa da grubun üyelerine okyanuslarda, kıyılarda, haliçlerde, göllerde, nehirlerde, yeraltı sularında ve nemli kara ortamlarında rastlanabiliyor. NOAA kaynaklarında kabukluların çoğunun denizel olduğu, ancak kerevitler ve çeşitli küçük kabukluların tatlı sularda; bazı türlerin ise nemli topraklarda yaşayabildiği belirtiliyor. Dolayısıyla “kabuklu = deniz canlısı” şeklindeki genelleme doğru değil.HER KABUK TAŞIYAN CANLI “KABUKLU” DEĞİL
Günlük dilde kabuğu bulunan pek çok hayvana “kabuklu canlı” denilebiliyor. Fakat biyolojide Crustacea, yani kabuklular, belirli bir eklembacaklı grubunu ifade ediyor.
Bu gruba örneğin:
Yengeçler
Karidesler
Istakozlar
Kerevitler
Kriller
Kopepodlar
Tespih böcekleri dahildir.
Salyangoz, midye ve istiridye gibi hayvanlar ise kabuk taşısalar da kabuklu eklembacaklı değil, yumuşakça (Mollusca) grubunun üyeleridir. Bu ayrım önemli; çünkü her iki grupta da denizde, tatlı suda veya karada yaşayan türler bulunabiliyor.
TATLI SUDA YAŞAYAN KABUKLULAR VAR MI?
En bilinen örneklerden biri kerevitler. Kerevitler nehir, dere, göl ve gölet gibi tatlı su ortamlarında yaşayabiliyor. Bunun dışında su piresi olarak bilinen küçük kabuklular, bazı kopepod türleri ve farklı mikroskobik kabuklular da tatlı su ekosistemlerinin önemli üyeleri arasında. NOAA, bazı kabukluların tatlı su göllerinden nehir sistemlerine ve hatta mağara sularına kadar farklı ortamlarda yaşayabildiğini belirtiyor.KARADA YAŞAYAN KABUKLU HAYVAN VAR MI?
Bunun en tanıdık örneklerinden biri tespih böceği veya bazı bölgelerde kullanılan adıyla nem böceğidir. İsminde “böcek” geçmesine rağmen bu canlılar gerçek böceklerden değil, Isopoda grubuna ait karasal kabuklulardan biridir. Genellikle taşların altında, çürümüş ağaçların çevresinde, yaprakların arasında ve nemli topraklarda görülüyorlar. Atalarının sucul olması nedeniyle nem onlar için hâlâ oldukça önemli. Bu nedenle kuru ve güneşli alanlardan çok rutubetli bölgelerde yaşamayı tercih ediyorlar.
TESPİH BÖCEĞİ YENGEÇ VE KARİDESLE AKRABA MI?
İlk bakışta küçük bir böceğe benzese de tespih böceği, zoolojik sınıflandırmada yengeç ve karideslerle aynı geniş kabuklular grubunun içerisinde bulunuyor. Bu nedenle bahçede bir taşın altından çıkan tespih böceği, biyolojik açıdan bir karasinek veya karıncadan ziyade kabuklularla daha yakın ilişkiye sahiptir. Bu durum kabukluların denizden karaya geçiş konusunda ne kadar farklı uyumlar geliştirebildiğini gösteren
ilginç örneklerden biri.
YENGEÇLERİN HEPSİ DENİZDE Mİ YAŞAR?
Yengeçlerin büyük bölümü deniz ve kıyı ortamlarıyla ilişkili olsa da tatlı sularda ve karada yaşayan yengeç türleri de bulunuyor. Kıyılarda yaşayan bazı yengeçler günün belirli bölümünü suyun dışında geçirebiliyor. Gelgit bölgeleri buna iyi bir örnek. NOAA, kıyının denizle buluştuğu gelgit alanlarında kıyı yengeçleri, keşiş yengeçleri ve başka dayanıklı canlıların bulunduğunu belirtiyor. Bazı yengeç grupları ise karasal yaşama çok daha ileri düzeyde uyum sağlamış durumda.KABUKLULARIN DIŞ İSKELETİ BÜYÜR MÜ?
Kabukluların dış iskeleti vücutla birlikte sınırsız şekilde genişleyemiyor. Hayvan büyüdükçe eski dış iskeletini belirli aralıklarla bırakması ve daha büyük yeni bir dış iskelet oluşturması gerekiyor. Bu süreç kabuk değiştirme veya bilimsel adıyla ekdiz olarak biliniyor. Yeni dış iskelet başlangıçta daha yumuşak oluyor ve zamanla sertleşiyor. Bu dönem, hayvanın dış etkilere karşı daha savunmasız olabileceği dönemlerden biri. Yumuşakçalarda ise süreç farklıdır. Örneğin salyangoz kabuğunu atıp yenisini oluşturmaz; mevcut kabuğuna yeni malzeme ekleyerek onu büyütür.
DENİZLERDE NEDEN DAHA FAZLA KABUKLU VAR?
Kabukluların evrimsel geçmişi büyük ölçüde sucul ortamlara bağlı olduğu için bugün de tür çeşitliliğinin önemli bölümü denizlerde bulunuyor. Okyanuslar çok farklı yaşam alanları sunuyor: Derin denizlerden kıyılara, kumlu tabanlardan kayalıklara, mercan resiflerinden açık suya kadar birbirinden tamamen farklı ortamlar bulunuyor.
Karides, ıstakoz, yengeç, kril ve kopepod gibi çok sayıda kabuklu bu ekosistemlerde farklı görevler üstleniyor. Bazıları avcı, bazıları leşçil, bazıları ise plankton topluluklarının parçası olarak besin zincirinde önemli rol oynuyor.
KABUKLU CANLILAR NEREDE YAŞAR?
Kabukluların yaşam alanları genel olarak şöyle sıralanabilir:Deniz ve okyanuslar: Karides, ıstakoz, birçok yengeç ve kril
Kıyı ve gelgit bölgeleri: Kıyı yengeçleri, keşiş yengeçleri ve çeşitli küçük kabuklular
Tatlı sular: Kerevit, su pireleri ve bazı kopepodlar
Yeraltı ve mağara suları: Ortama uyum sağlamış çeşitli küçük kabuklular
Karasal ortamlar: Tespih böcekleri başta olmak üzere bazı izopodlar
Dolayısıyla kabuklular dünyanın yalnızca denizlerinde değil, oldukça farklı ekosistemlerinde bulunabiliyor.
KABUK TAŞIYAN CANLILAR NEREDE YAŞAR?
Soruyu daha geniş anlamıyla, “kabuğu bulunan tüm hayvanlar” şeklinde ele aldığımızda yaşam alanları daha da çeşitleniyor.
Örneğin:
Kara salyangozları: Toprakta ve bitkilerin arasında
Tatlı su salyangozları: Göl, nehir ve derelerde
Tatlı su midyeleri: Akarsu ve göllerde
Deniz midyeleri ve istiridyeler: Deniz ve kıyılarda
Kabuklular: Deniz, tatlı su ve bazı karasal ortamlarda
Smithsonian kaynakları, hem tatlı su midyeleri ve salyangozlarının hem de kara salyangozlarının deniz kıyılarından uzakta yaşayabildiğini gösteriyor.
Yorum Yap
