Yoğurt ve ayran gibi fermente süt ürünleri arasında yer alan kefir, son yıllarda tüketimi giderek yaygınlaşan içeceklerden biri haline geldi. Ancak kefirin hazırlanmasında maya da kullanılması nedeniyle fermantasyon sırasında doğal olarak eser miktarda etil alkol meydana gelebiliyor. Bu durum özellikle dini hassasiyeti bulunan tüketicilerin “Kefir alkollü mü?” ve “Kefir içmek haram mı?” sorularına cevap aramasına neden oluyor. Din İşleri Yüksek Kurulu’nun gıdalarda doğal yollarla meydana gelen alkole ilişkin yaklaşımı bu konuda kafasında soru işaretleri olanları bilgilendirebilir.
KEFİR İÇMEK HARAM MI?
Kefirin üretiminde fermantasyon sonucu doğal olarak çok düşük miktarda alkol oluşabilse de bu durum kefirin otomatik olarak haram olduğu anlamına gelmiyor. Din İşleri Yüksek Kurulu, fermente gıdaların üretim sürecinde kendiliğinden ortaya çıkan ve sarhoşluk vermeyen düzeydeki alkolün, söz konusu gıdayı haram hale getirmediğini belirtiyor. Kurulun açıklamasında ekmek ve çeşitli meyveler dahil birçok gıdada doğal süreçler sonucunda az miktarda alkol meydana gelebileceğine dikkat çekiliyor. Bu ölçüte göre normal şekilde üretilmiş ve sarhoş edici özelliği bulunmayan kefirin tüketilmesinde dinen sakınca olmadığı değerlendiriliyor.
KEFİRDE ALKOL VAR MI?
Kefir, yalnızca bakterilerin değil bazı maya türlerinin de görev aldığı bir fermantasyon süreciyle hazırlanıyor. Bu nedenle üretim sırasında doğal olarak çok düşük miktarda etil alkol meydana gelebiliyor. Türk Gıda Kodeksi Fermente Süt Ürünleri Tebliği’nde kefir; kefire özgü bakteriler ile laktozu fermente eden ve etmeyen maya türlerinin kullanıldığı fermente süt ürünü olarak tanımlanıyor. Aynı düzenlemede fermente süt ürünlerine doğrudan alkol veya alkol bazlı bileşen eklenemeyeceği de hükme bağlanıyor. Buradaki önemli ayrım, ürüne sonradan alkollü içki özelliği kazandıracak bir madde eklenmesiyle fermantasyon sırasında doğal olarak eser miktarda alkol meydana gelmesinin aynı şey olmaması.KEFİR İÇİN DİYANET'İN ÖLÇÜTÜ NE?
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun konuya ilişkin temel yaklaşımı sarhoş edicilik üzerinden şekilleniyor. Kurul, sarhoşluk amacıyla
üretilen içkilerin azının da çoğunun da haram olduğunu belirtirken, gıdaların yapısında doğal olarak bulunan veya fermantasyon sonucunda sarhoş etmeyecek seviyede meydana gelen alkolün o gıdayı haram hale getirmediğini ifade ediyor. Diyanet’in kımız hakkındaki fetvasında da benzer bir ölçüt kullanılıyor. Fermantasyon süresine göre alkol oranı değişebilen kımızın, sarhoş edecek düzeyde alkol içermemesi halinde tüketilebileceği; sarhoş edici hale gelmesi durumunda ise caiz olmayacağı belirtiliyor. Bu yaklaşım kefir açısından da fermantasyonun niteliği ve ürünün sarhoş edici özellik taşıyıp taşımadığı ayrımını önemli hale getiriyor.
MARKET KEFİRİ İÇMEK CAİZ Mİ?
Türkiye’de satılan kefirler Türk Gıda Kodeksi Fermente Süt Ürünleri Tebliği kapsamına giriyor. Mevzuata göre bu ürünlerin belirlenen üretim, hijyen, içerik ve etiketleme kurallarına uygun şekilde piyasaya sunulması gerekiyor. Ayrıca fermente süt ürünlerinde alkol ve alkol bazlı bileşenlerin kullanılması yasaktır.
Dolayısıyla mevzuata uygun şekilde üretilmiş standart kefirlerde fermantasyondan kaynaklanan eser miktardaki doğal alkolün bulunması, Din İşleri Yüksek Kurulu’nun genel yaklaşımına göre ürünü haram hale getiren bir durum olarak görülmüyor. Bununla birlikte tüketicilerin ürünün içeriğini kontrol etmesi ve alkol ya da dinen sakıncalı başka bir bileşenin özellikle eklenmediğinden emin olması önem taşıyor.
EV YAPIMI KEFİRDE DURUM DEĞİŞİR Mİ?
Evde hazırlanan kefirde fermantasyon süresi, kullanılan kefir tanesi, sıcaklık ve saklama koşulları ürünün yapısını etkileyebiliyor. Fermantasyon uzadıkça maya faaliyetinin devam etmesi nedeniyle meydana gelen alkol miktarı da değişebiliyor. Diyanet tarafından yayımlanan bilimsel değerlendirmelerde kefirin maya içerdiği için fermantasyon sırasında doğal olarak alkol oluşturabildiği ve ürün soğukta saklansa bile daha önce oluşan bileşenlerin üründe kalabildiği belirtiliyor. Bu nedenle ev yapımı kefirin aşırı uzun süre fermente edilmesiyle standart üründen farklı bir yapıya dönüşmesi mümkün. Dinî açıdan temel sınır yine ürünün sarhoş edici nitelik kazanıp kazanmamasıdır.
