Sosyal Güvenlik Uzmanı Mehmet Akif Cenkci, kademeli emeklilik ile staj ve çıraklık sigortasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Emeklilikte yaş ve prim gününün yanı sıra ilk sigortalılık tarihinin de belirleyici olduğunu belirten Cenkci, özellikle staj ve çıraklık dönemlerinde yapılan sigorta kayıtlarının emeklilik başlangıcı sayılmamasına dikkat çekti.
Cenkci, 2027 yılına yaklaşırken kademeli emeklilik ile staj ve çıraklık sigortasının siyasetin önünde bulunan iki önemli sosyal güvenlik dosyası olacağını ifade etti. Ancak kademeli emekliliğin 2027 yılında kesin olarak yürürlüğe gireceğine ilişkin açıklanmış resmî bir takvim bulunmuyor.
2027 YILINI İŞARET ETTİ
Cenkci, EYT düzenlemesinin ardından sigorta başlangıç tarihinin emeklilik şartları üzerindeki etkisinin daha görünür hale geldiğini belirtti.
2027 yılına yaklaşılırken kademeli emeklilik ile staj ve çıraklık sigortasının siyasi gündemin önemli başlıkları arasında yer alacağını ifade eden Cenkci, çözüm konusunda somut modellerin ortaya konulması gerektiğini kaydetti.
STAJ SİGORTASI NEDEN EMEKLİLİK BAŞLANGICI SAYILMIYOR?
Mevcut SGK uygulamasında aday çırak, çırak ve işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler hakkında iş kazası, meslek hastalığı ve belirli durumlarda hastalık sigortası hükümleri uygulanıyor.
Bu dönemlerde emekliliğin temelini oluşturan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına yönelik uzun vadeli primler yatırılmadığı için söz konusu kayıtlar emeklilik açısından normal sigorta başlangıcı olarak kabul edilmiyor.
CENKCİ’DEN BORÇLANMA FORMÜLÜ
Cenkci, staj ve çıraklık sorununa yönelik çözüm önerisinde öncelikle SGK, eğitim kurumları ve işyeri kayıtları üzerinden gerçek staj ve çıraklık dönemlerinin belirlenmesini önerdi.
Ardından bu dönemler için uzun vadeli sigorta kolları yönünden kanunla borçlanma hakkı tanınabileceğini belirten Cenkci, yapılacak borçlanmanın sigorta başlangıç tarihine etkisinin de ayrıca düzenlenmesi gerektiğini ifade etti.
BORÇLANMA TUTARINA DA DİKKAT ÇEKTİ
Cenkci’nin önerdiği modelde borçlanma hakkının yanı sıra ödenecek tutarın
da ulaşılabilir seviyede olması yer alıyor.
Cenkci, sosyal güvenlik sisteminin mali dengesinin korunması gerektiğini belirtirken vatandaşlara ödenmesi güç tutarlar çıkarılmayan, makul bir borçlanma modeli oluşturulmasını önerdi.
TBMM’DE KANUN TEKLİFİ BULUNUYOR
Staj ve çıraklık sürelerine yönelik tartışmalar Meclis gündemine de taşındı. 3 Haziran 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunulan bir kanun teklifinde, zorunlu staj ve çıraklık yapan çalışanların işe başlangıç tarihlerinin sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilmesi öngörüldü.
Teklifin TBMM kayıtlarındaki mevcut durumu Plan ve Bütçe Komisyonunda bulunuyor. Teklif henüz yasalaşmış değil.
KADEMELİ EMEKLİLİK DE MECLİS GÜNDEMİNDE
8 Eylül 1999 sonrasında işe başlayan çalışanların kademeli emeklilik talebi de TBMM’de çeşitli soru önergeleriyle gündeme getirildi.
30 Ocak 2026 tarihinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın yanıtlaması istemiyle verilen soru önergesi, 9 Eylül 1999 sonrasında işe başlayanlara kademeli emeklilik hakkı tanınmasına ilişkin talepleri içeriyordu. Bakanlığın cevabı 29 Haziran 2026 tarihinde TBMM’ye ulaştı.
Haziran ayında verilen başka bir soru önergesinde de kademeli emeklilik düzenlemesi yapılması yönündeki talepler Bakanlığa yöneltildi.
9 EYLÜL 1999 TARİHİ ÖNEM TAŞIYOR
3 Mart 2023’te yürürlüğe giren EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez sigortalı olanlarda yaş şartı kaldırılmıştı.
Bu tarihten sonra sigortalı olan çalışanların emeklilik şartları ise mevcut mevzuata göre uygulanmaya devam ediyor. Kademeli emeklilik taleplerinin önemli bölümünü 9 Eylül 1999 sonrası sigorta başlangıcı bulunan çalışanlar oluşturuyor.
“İKİ BÜYÜK DOSYA VAR”
Cenkci, önümüzdeki dönemde sosyal güvenlik alanında kademeli emeklilik ile staj ve çıraklık sigortasının birlikte tartışılacağını belirtti.
Staj ve çıraklık konusunda yalnızca sigorta kaydının bulunmasının değil, bu kaydın uzun vadeli sigorta kolları ve emeklilik başlangıcı açısından nasıl değerlendirileceğinin belirlenmesi gerektiğini ifade etti.
