Avrupa’nın bazı ülkelerinde kullanılan beyaz elmas sembollü trafik işareti, sürücüler arasında kafa karışıklığına neden oluyor. Mavi veya siyah zemin üzerinde gösterilen beyaz elmas, bulunduğu şeridin belirli araçlara ayrıldığını ifade ediyor.
Ancak işaretin anlamı, şeridi kullanabilecek araçlar ve uygulanacak ceza ülkeden ülkeye, hatta aynı ülkede yoldan yola değişebiliyor. Bu nedenle sembol görüldüğünde ek levhalar ve elektronik panolardaki talimatların da dikkatle takip edilmesi gerekiyor.
İŞARET YANDIĞINDA ŞERİT ÖZEL KULLANIMA AÇILIYOR
Fransa’da beyaz elmas işareti, araç paylaşımı ve toplu taşıma için ayrılmış şeritlerde kullanılıyor. Paris çevre yolundaki uygulamada işaret elektronik panel üzerinde aktif hâle geldiğinde sol şerit yalnızca izin verilen araçlar tarafından kullanılabiliyor.
Panel kapalı olduğunda ise şerit bütün araçların kullanımına açılıyor. Bu nedenle işaret aktifken şartları taşımayan sürücünün güvenli biçimde normal şeride geçmesi gerekiyor.
TEK BAŞINA ARAÇ KULLANANLAR DİKKAT
Paris’teki uygulamada özel şeridi sürücü dâhil en az iki kişinin bulunduğu araçlar kullanabiliyor. Toplu taşıma araçları, taksiler, yolcu taşıyan özel şoförlü araçlar, güvenlik ve acil yardım araçları da kapsamda bulunuyor.
Motosikletlerin kullanımı ve engelli park kartı sahiplerine tanınan istisnalar ise belirlenen kayıt ve kullanım şartlarına bağlı olarak uygulanıyor. Elektrikli araçların tek başına bu şeridi kullanabileceğine ilişkin Avrupa genelinde geçerli ortak bir kural bulunmuyor.
ŞERİT DEĞİŞTİRMEYENE 135 EURO CEZA
Fransa’da özel şerit aktifken aracında tek başına bulunan ve şeritten çıkmayan sürücülere 135 euro sabit para cezası uygulanıyor.
Araçların türü, plakası ve içerisindeki yolcu sayısı kameralarla tespit ediliyor. Sistem tarafından şüpheli görülen araçlar, ceza kesilmeden önce yetkili görevliler tarafından kontrol ediliyor.
KAMERALAR ARAÇTAKİ KİŞİLERİ SAYIYOR
Paris çevre yolundaki sistem, ön ve arka koltuklardaki kişileri belirleyebilen kameralarla çalışıyor. Denetimlerde araç kategorisi
ve plaka bilgisi de otomatik olarak okunuyor.
Uygulamanın ilk aşamasında kurala uymayan sürücülere elektronik panolar üzerinden şerit değiştirmeleri yönünde uyarı verilirken 2 Mayıs 2025’ten itibaren para cezası uygulanmaya başlandı.
İSPANYA’DA CEZA 200 EURO
İspanya’da yüksek doluluklu araçlara ayrılan BUS-VAO şeritleri uzun süredir kullanılıyor. DGT kayıtlarına göre gerekli yolcu sayısını taşımadan bu şeritleri kullanan sürücülere 200 euro ceza kesilebiliyor.
Madrid’deki yeni dinamik BUS-VAO uygulamasında toplu taşıma araçları, en az iki kişinin bulunduğu otomobiller, motosikletler ve acil durum araçları şeridi kullanabiliyor. Şeride yalnızca yeşil ışıkla belirtilen giriş ve çıkış noktalarından girilmesi gerekiyor.
HER YERDEN ŞERİDE GİRİP ÇIKILAMIYOR
İspanya’daki dinamik şeritlerde yalnızca araçtaki kişi sayısı kontrol edilmiyor. İzin verilmeyen noktalardan şeride giren veya şeritten çıkan sürücülere de ceza uygulanabiliyor.
Yoldaki yeşil ışıklar giriş ve çıkışın serbest olduğunu, sarı ışıklar ise o noktada şerit değiştirilemeyeceğini gösteriyor. Işıkların kapalı olduğu saatlerde şerit genel kullanıma açılabiliyor.
AMAÇ TRAFİĞİ VE EMİSYONU AZALTMAK
Özel şerit uygulamaları, özellikle büyük şehirlerin yoğun giriş ve çıkış güzergâhlarında toplu taşımayı ve ortak araç kullanımını teşvik etmek amacıyla kullanılıyor.
İspanya DGT, Madrid A-2 hattındaki BUS-VAO şeridinin yolculuk sürelerini ortalama yüzde 25 azaltmasını ve yıllık yaklaşık 900 ton karbondioksit emisyonunu önlemesini bekliyor.
TÜRKİYE’DE AYNI LEVHA UYGULAMASI YOK
Karayolları Genel Müdürlüğünün yayımladığı mevcut trafik işaretleri ve yeni standart levhalar arasında beyaz elmas sembolünün aynı anlamla kullanıldığı ayrı bir işaret kaydına rastlanmıyor. Bu nedenle söz konusu sembole bağlı özel şerit cezası Türkiye’de uygulanmıyor.
Ancak araçla Avrupa’ya gidecek sürücülerin yalnızca levhanın şekline değil, elektronik panelin aktif olup olmadığına, yolcu sayısı şartına ve şeridin giriş-çıkış noktalarına dikkat etmesi gerekiyor.
