Türkiye’den Avrupa Birliği ülkelerine gönderilen tarım ürünlerine ilişkin 2025 yılı pestisit karnesi belli oldu. Avrupa Birliği’nin Gıda ve Yem İçin Hızlı Alarm Sistemi kayıtlarından derlenen verilere göre Türkiye menşeli ürünler hakkında pestisit kalıntıları nedeniyle 105 bildirim oluşturuldu.
Bu bildirimlerin 51’i, ürünlerin Avrupa Birliği ve Avrupa Ekonomik Alanı sınırlarında kontrol edilerek girişine izin verilmemesiyle sonuçlandı. Hindistan 124 bildirimle ilk sırada yer alırken Türkiye 105 bildirimle ikinci oldu.
51 FARKLI ÜRÜN DEĞİL 51 SEVKİYAT
RASFF sistemindeki “sınır reddi” bildirimleri, piyasadaki bir ürün çeşidinin tamamının yasaklandığı anlamına gelmiyor. Kayıtlar, analiz edilen belirli parti, konteyner veya gıda sevkiyatının sınırda durdurulduğunu gösteriyor.
Avrupa Komisyonu, sağlık riski tespit edilen sevkiyatların AB sınır kapılarında reddedildiğini ve aynı ürünün başka bir sınır noktasından girişinin engellenmesi için üye ülkelere bildirim gönderildiğini belirtiyor.
SINIRDAN EN ÇOK BİBER DÖNDÜ
Pestisit nedeniyle reddedilen 51 sevkiyatın 27’sini biber oluşturdu. Böylece sınırdan çevrilen gıda partilerinin yarısından fazlası biberlerden meydana geldi.
Biberi 9 bildirimle domates, 5 bildirimle nar ve 4 bildirimle limon izledi. İki asma yaprağı sevkiyatı da pestisit kalıntıları nedeniyle reddedildi. Armut, greyfurt, mandalina ve şeftali ise birer sınır reddi bildirimiyle listede yer aldı.
SINIRDAN ÇEVRİLEN ÜRÜNLER AÇIKLANDI
Pestisit kalıntısı nedeniyle sınırda reddedilen sevkiyatların ürünlere göre dağılımı şöyle oldu:
Biber: 27
Domates: 9
Nar: 5
Limon: 4
Asma yaprağı: 2
Armut: 1
Greyfurt: 1
Mandalina: 1
Şeftali: 1
Bu rakamların toplamı, pestisit nedeniyle Avrupa sınırlarından geri çevrilen 51 parti veya sevkiyata karşılık geliyor.
BİBERLERDE FORMETANATE TESPİT EDİLDİ
Geri çevrilen 27
biber sevkiyatından 8’inde formetanate etken maddesinin tespit edildiği bildirildi. Greenpeace Türkiye’nin RASFF kayıtlarından yaptığı derlemeye göre söz konusu etken maddenin Türkiye’de biber üretiminde kullanımına izin verilmiyor.
Formetanate, Avrupa Komisyonunun 2025 raporunda da meyve ve sebzelerde en sık bildirilen pestisit kalıntılarından biri olarak gösterildi. Raporda biber, domates, turunçgil, çilek, fasulye ve asma yapraklarında pestisit bildirimlerinin öne çıktığı belirtildi.
MEYVE VE SEBZE BİLDİRİMLERİNDE İLK SIRADA
Avrupa Komisyonunun 2025 yılı raporunda meyve ve sebzelere ilişkin sınır ötesi bildirimlerin yüzde 59’unun pestisit kalıntılarından kaynaklandığı açıklandı. Klorpirifos, acetamiprid ve formetanate en sık bildirilen etken maddeler arasında gösterildi.
Rapora göre AB dışındaki ülkelerden gelen meyve ve sebzelere ilişkin bildirimlerde Türkiye, en sık kayda geçen menşe ülke oldu. Türkiye kaynaklı kayıtlarda özellikle incir, turunçgiller ve biberlerin öne çıktığı belirtildi.
HER BİLDİRİM TÜRKİYE’DEKİ ÜRÜNLERİ KAPSAMIYOR
RASFF bildirimleri ihracata gönderilen ve denetlenen belirli ürün partilerini kapsıyor. Bu kayıtlar, Türkiye’de aynı ürünü üreten bütün çiftçilerin veya iç piyasada satılan ürünlerin tamamının uygunsuz olduğu anlamına gelmiyor.
Ancak aynı ürün grubunun art arda sınır reddi bildirimlerine konu olması; üretim, ilaç kullanımı, hasat öncesi bekleme süresi ve ihracat denetimlerinin daha sıkı takip edilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
KURU İNCİR VE ANTEP FISTIĞINDA FARKLI RİSK
Türkiye menşeli kuru incir ve Antep fıstığı sevkiyatları da RASFF kayıtlarında sıkça yer aldı. Ancak bu ürünlerdeki bildirimlerin önemli bölümü pestisitlerden değil, aflatoksin ve okratoksin A gibi küf toksinlerinden kaynaklandı.
Avrupa Komisyonu raporunda kuru meyvelerin meyve ve sebze bildirimlerinde yüzde 18’lik paya sahip olduğu, incirlerde aflatoksin ve okratoksin A’nın en sık bildirilen kirleticiler arasında bulunduğu kaydedildi.
