Çocukların duyusal oyunlarında, el işi çalışmalarında ve bazı oyuncaklarda kullanılan “su boncukları” veya Türkiye’de bilinen adıyla “su maymuncukları” yeniden gündemde. ABD Tüketici Ürünleri Güvenliği Komisyonu (CPSC), küçük ve renkli boncukların özellikle bebekler ve küçük çocuklar açısından ciddi tehlike oluşturabileceği konusunda aileleri uyarıyor.
Kuru halde toplu iğne başı kadar küçük olabilen su boncukları sıvıyla temas ettiğinde büyüyor. CPSC’ye göre bazı ürünler başlangıç boyutlarının 100 katına kadar ulaşabiliyor. Yutulan boncukların vücut içinde genişlemeye devam etmesi bağırsak tıkanıklığına, ciddi yaralanmaya ve bazı vakalarda ölüme yol açabiliyor.
ŞEKERLEMEYE BENZİYOR, ÇOCUKLARIN İLGİSİNİ ÇEKİYOR
Su boncukları; süper emici polimerlerden üretilen, sıvıyı içine çekerek büyüyen küçük renkli parçacıklardan oluşuyor. Oyuncakların yanı sıra duyusal aktiviteler, el sanatları ve tarımsal amaçlarla da kullanılabiliyor.
Kuru halde oldukça küçük oldukları için yere döküldüklerinde fark edilmeleri güçleşebiliyor. Şekerlemeye benzeyen renkli görüntüleri ise özellikle çevresini ağzıyla keşfeden bebek ve küçük çocuklar açısından riski artırıyor.
VÜCUTTA BÜYÜMEYE DEVAM EDEBİLİYOR
Tehlikenin en önemli nedenlerinden biri boncuğun yutulduktan sonra sıvı emmeye devam etmesi. CPSC, su boncuklarının sıvıyla temas ettiğinde başlangıç boyutlarının 100 katına kadar büyüyebildiğini belirtiyor.
Bağırsakta büyüyen boncuklar sindirim sistemini tıkayabiliyor. Bunun sonucunda kusma, susuzluk, şiddetli rahatsızlık ve hayati tehlike oluşturan bağırsak hasarı ortaya çıkabiliyor. Bazı vakalarda boncuğun ameliyatla çıkarılması gerekiyor.
6 YILDA 20 BİNDEN FAZLA VAKA
2026 yılında yayımlanan araştırma, tehlikenin boyutunu ortaya koydu. ABD’deki zehir danışma merkezlerinin kayıtlarını inceleyen araştırmacılar, 2019-2024 yılları arasında 6 yaşından küçük çocukların karıştığı 20 bin 279 su boncuğu yutma vakası tespit etti.
Vakaların yüzde 67’sini 3 yaşından küçük çocuklar oluştururken olayların yüzde 95’i evlerde meydana geldi. Bildirim oranı 2019’dan 2023’e kadar yüzde 6 bin 532 artarken 2024 yılında bir önceki yıla göre yüzde 24 geriledi.
EN AZ 3 ÇOCUK HAYATINI KAYBETTİ
ABD merkezli National Capital Poison Center’ın yayımladığı bilgilere göre su boncuğu yutulmasıyla bağlantılı en az üç çocuk ölümü kayıtlara geçti.
Vakalardan birinde 6 aylık bir bebeğin yuttuğu tek bir su boncuğu bağırsak tıkanıklığına yol açtı. Ameliyat edilen bebek, daha sonra gelişen enfeksiyon nedeniyle hayatını kaybetti.
10 AYLIK BEBEK HAYATINI KAYBETTİ
ABD’de 2023 yılında yaklaşık 52 bin adet Chuckle & Roar Ultimate Water Beads
Activity Kit de geri çağrıldı.
CPSC’nin kayıtlarına göre Wisconsin’de 10 aylık bir bebek üründeki su boncuğunu yuttuktan sonra Temmuz 2023’te hayatını kaybetti. Maine’de 9 aylık başka bir bebeğin bağırsaklarında ise tıkanıklık oluştu ve boncuğun ameliyatla çıkarılması gerekti.
Söz konusu ürünler ABD genelinde yalnızca Target mağazaları ile şirketin internet sitesinde satılmıştı.
BURUN VE KULAĞA SOKULMASI DA TEHLİKELİ
Risk yalnızca boncukların yutulmasıyla sınırlı değil. Su boncuklarının burun veya kulağa sokulması durumunda da sıvıyla temas ederek büyüme riski bulunuyor.
CPSC, özellikle kulağa yerleştirilen boncukların kulak yapılarına zarar verebileceğini, işitme kaybına yol açabileceğini ve bazı durumlarda ameliyat gerektirebileceğini bildiriyor.
ŞÜPHE VARSA BELİRTİ BEKLENMEMELİ
Yetkililer, bir çocuğun su boncuğu yuttuğundan veya burnuna ya da kulağına soktuğundan şüphelenilmesi halinde sağlık kuruluşuna başvurulmasını öneriyor.
Kusma, iştahsızlık, karın ağrısı, şişkinlik, kabızlık ve susuzluk bağırsak tıkanıklığıyla bağlantılı belirtiler arasında bulunabiliyor. CPSC, şüpheli durumda gecikmeden tıbbi yardım alınması çağrısında bulunuyor.
ABD’DE YENİ KURALLAR YÜRÜRLÜĞE GİRDİ
Su boncuklarına ilişkin yeni ABD federal güvenlik standardı 12 Mart 2026’da yürürlüğe girdi.
Düzenleme; oyuncak olarak tasarlanan veya pazarlanan su boncuklarının ulaşabileceği maksimum boyuta sınır getiriyor, ürünlerde bulunabilecek akrilamid miktarını kısıtlıyor ve daha görünür, güçlü güvenlik uyarıları zorunlu hale getiriyor.
Yeni kurallara göre testlerde su boncuğu oyuncaklarının 5 milimetrelik ölçüm sınırını karşılaması gerekiyor. Akrilamid için de belirlenen azami sınırlar ve üçüncü taraf uygunluk testleri uygulanıyor.
HER SU BONCUĞU KURALIN KAPSAMINDA DEĞİL
Düzenlemenin önemli bir sınırı bulunuyor. Federal standart doğrudan “oyuncak” olarak tasarlanan, üretilen veya 14 yaşından küçük çocuklar için pazarlanan su boncuklarını kapsıyor.
Tarım, dekorasyon veya yetişkinlere yönelik başka amaçlarla pazarlanan bazı su boncuğu ürünleri ise oyuncak tanımına girmemeleri halinde bu kuralların dışında kalabiliyor. CPSC, ürünün ambalajı ve pazarlama biçimine göre oyuncak kapsamına girip girmediğini değerlendiriyor.
CPSC’DEN AİLELERE NET UYARI
CPSC, çocukların bulunduğu ortamlardan su boncuklarının kaldırılmasını tavsiye ediyor. Kurum ayrıca kreşlerin, kampların ve okulların bu ürünleri tamamen kullanmamasını istiyor.
Boncukların yere saçılması halinde tamamının dikkatle toplanması, çocukların erişemeyeceği güvenli yerlerde saklanması ve içinde su boncuğu bulunan hasarlı ürünlerin kullanılmaması gerekiyor.
