Türkiye’de emeklilik sistemi, farklı dönemlerde yapılan yasal değişikliklerle önemli ölçüde yeniden şekillendirildi. Özellikle 1999 ve 2008 yıllarında yürürlüğe giren düzenlemeler, yaş ve prim şartlarında yeni kriterlerin uygulanmasına neden oldu.
Sabah’ta yer alan habere göre, 2023 yılında çıkarılan EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlara yaş şartı aranmadan emeklilik imkânı tanındı. Bu tarihten sonra sigorta sistemine girenlerde ise emeklilik yaşı kadınlar için 58, erkekler için 60 olarak uygulanırken, ilerleyen yıllarda yaş şartının kademeli şekilde yükselmesi öngörüldü. Prim gün sayısında da sigorta başlangıç tarihine göre farklı şartlar getirildi. İşte ayrıntılar...
GÜNCEL EMEKLİLİK ŞARTLARI NELERDİR?
Sigorta başlangıcı 1999 ile 2008 yılları arasında olan SSK’lılar için emeklilikte temel koşullardan biri 7 bin prim gününü tamamlamak. Bu grupta kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşını doldurduğunda diğer şartları da sağlamaları halinde emeklilik hakkı elde edebiliyor.2008 sonrasında sigortalı olanlarda ise prim gün şartı 7 bin 200 güne yükseliyor. Erkek sigortalılarda emeklilik yaşı kademeli olarak 61’e kadar çıkabiliyor. Bağ-Kur kapsamında bulunan kadın ve erkek sigortalılar açısından ise emeklilik için 9 bin gün prim ödeme şartı uygulanıyor.
İKİNCİ EMEKLİLİK HAKKINDAN KİMLER YARARLANABİLİR?
Mevcut mevzuata göre ücretli çalışanlar ile kendi nam ve hesabına çalışanların SGK kapsamında sigortalı olması gerekiyor. Ancak zorunlu sosyal güvenlik sisteminden ayrılmadan, buna ek olarak tamamlayıcı emeklilik modellerine dahil olmak da mümkün. Bu sayede çalışanlar, SGK’dan doğacak emeklilik hakkını korurken aynı zamanda ikinci bir birikim sistemi üzerinden de geleceğe yönelik gelir oluşturabiliyor. Böyle bir yapıda, şartların tamamlanması halinde emeklilik döneminde iki farklı kaynaktan gelir elde etme imkânı ortaya çıkabiliyor.İKİNCİ EMEKLİLİK İÇİN TAMAMLAYICI SİSTEME KİMLER KATILABİLİR?
Tamamlayıcı emeklilik sistemlerine yalnızca aktif olarak çalışanlar değil, herhangi bir işte çalışmayan kişiler de katılabiliyor. Katılımcılar kendi adlarına düzenli ödeme yaparak uzun
vadeli birikim oluşturabiliyor ve sistemin emeklilik koşullarını yerine getirdiklerinde bu birikimden yararlanabiliyor.
SGK’dan hâlihazırda emekli olan kişiler de bu tür sistemlere dahil olabiliyor. Emekli aylığı alıp çalışmaya devam edenlerin yeniden SGK primi ödemesi ise tek başına ikinci bir SGK emekli aylığı hakkı doğurmuyor. Buna karşılık BES gibi tamamlayıcı modeller üzerinden ayrı bir birikim oluşturmak mümkün.
Bu nedenle çalışan emekliler de SGK’dan aldıkları mevcut emekli maaşının yanında, tamamlayıcı emeklilik sistemlerinde oluşturdukları birikim sayesinde ilerleyen dönemde ek gelir elde etme imkanına sahip olabiliyor.
BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ HANGİ AVANTAJLARI SUNUYOR?
Tamamlayıcı emeklilik sistemleri, SGK’dan farklı şartlarla işliyor. Örneğin 2000 yılında SSK’lı olarak çalışmaya başlayan bir erkek sigortalının, normal emeklilik için gerekli prim gününü tamamlamasının yanı sıra 60 yaş şartını da beklemesi gerekiyor.BES’te ise emeklilik için sistemde en az 10 yıl kalmak ve 56 yaşını doldurmak yeterli oluyor. Bu nedenle kişi, gerekli koşulları sağlaması halinde önce BES’te biriktirdiği tutardan emeklilik hakkı elde edebilir, daha sonra SGK şartlarını tamamladığında SGK emekli aylığına da hak kazanabilir. Böylece emeklilik döneminde iki farklı kaynaktan gelir sağlama imkânı doğabilir.
PRİM ÖDEMESİ VE DEVLET DESTEĞİ NASIL İŞLİYOR?
Ödenecek aylık tutarı, tamamen katılımcılar belirliyor. Bütçeye uygun olarak başlanan ödemeler, sonradan istenildiği an yükseltilebiliyor. Yatırılan prim tutarının yüzde 20'si kadar da devlet desteği sağlanıyor. Mesela aylık 1000 TL yatıran bir bireyin hesabına devlet tarafından da 200 TL ekleniyor. Üstelik biriken bu miktar çeşitli fonlara ayrılıp, değerlendiriliyor.3600 GÜN PRİM GÜNÜ İLE EMEKLİLİK ŞARTLARI NELERDİR?
• 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişinin (SSK) yapılmış olması.• En az 15 yıllık sigortalılık süresinin doldurulmuş olması.
• 3600 prim gününün tamamlanması.
• Prim ve yıl şartlarının tamamlandığı tarihe göre kadınlarda 50 ile 58, erkeklerde ise 55 ile 60 yaş aralığında değişen kademeli yaş şartının sağlanması.
