Soğuk havaların vazgeçilmez sebzeleri olan ıspanak ve pırasa, sağlıklı beslenme denince akla ilk gelen ürünlerden. Ancak uzmanlar ve gıda güvenliği raporları, bu iki sebzenin bazı dönemlerde yüksek risk kategorisine girebildiğini belirtiyor. Risk özellikle yanlış bitki karışımı, pestisit kalıntıları ve yabancı ot zehirlenmeleri nedeniyle ortaya çıkıyor.

ZEHİRLENMELERE SEBEP OLAN YABANCI OTLAR
Ispanakta geçmiş yıllarda görülen zehirlenme vakaları incelendiğinde en sık karşılaşılan faktörün “yabancı ot karışımı” olduğu görülüyor. Tarım sahasında ıspanakla birlikte yetişebilen bazı yabani türler (özellikle itan, yabani semizotu, delice türleri) yanlış toplama veya ayıklama sonucu demetlere karışabiliyor.

Bu bitkilerden bazıları atropin ve benzeri toksinler içerdiği için tüketimde:
Bulantı
Ağız kuruluğu
Halüsinasyon
Bulanık görme
Taşikardi gibi belirtilere yol açabiliyor.

PESTİSİT VE NİTRAT KALINTISI RİSKİ
Pırasa ve ıspanak, yaprak ve saplı sebze grubu oldukları için tarım ilaçlarını daha kolay tutuyor. Ayrıca toprağa uygulanan azotlu gübreler bu sebzelerde yüksek nitrat birikimine yol açabiliyor.
Uzmanlara göre nitrat ve pestisit kalıntıları özellikle çocuklar

için risk oluşturuyor ve yıkanmadan tüketilen sebzelerde risk çok daha yüksek.

UZMANLAR NE DİYOR?
Gıda güvenliği uzmanları, riskin sebzenin kendisinden değil, üretim–hasat–işleme zincirindeki hatalardan kaynaklandığını vurguluyor.
Öne çıkan uyarılar şöyle:
Sertifikasız tarla ürünlerinde pestisit daha yüksek çıkıyor
Pazar tezgâhında “yerli köy ürünü” etiketi gerçeği yansıtmayabiliyor
Mevsim geçişlerinde karışık bitki riski artıyor
Hızlı büyütme amaçlı gübreleme nitrat değerlerini yükseltiyor

GÜVENLİ TÜKETİM İÇİN 6 KRİTİK ADIM
Tüketici sağlığı açısından şu adımlar öneriliyor:
Demet seçimi: Yabancı ot karışımı olup olmadığına bakın
İyi yıkama: Bol su + sirke + tek tek yaprak ayırma
Bekletme: 15 dakikalık su bekletme kalıntı azaltıyor
Etiket kontrolü: Sertifika, üretim yeri, tarih önemli
Kaynağı bilin: Hal/market distribütörleri daha güvenli kabul ediliyor
Bebeklere dikkat: Yüksek nitrat nedeniyle 1 yaş altına çiğ verilmez

DAHA ÖNCE DE UYARILMIŞTI
Tarım ve gıda otoriteleri, ıspanakla ilgili zehirlenme vakalarının ardından tüketiciyi şu konuda uyarmıştı: “Sorun ıspanakta değil, içine karışan yabancı bitkilerde.”