Market raflarında yer alan ürünlerde iki farklı tarih ifadesi bulunabiliyor: Son kullanma tarihi (SKT) ve Tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) Bu iki ifade genellikle karıştırılsa da Türk Gıda Kodeksi’ne göre tamamen farklı anlamlara sahiptir. Son kullanma tarihi, mikrobiyal açıdan çabuk bozulan ürünlerde kullanılır ve bu tarihten sonra tüketilmesi önerilmez. Tavsiye edilen tüketim tarihi ise dayanıklı gıdalarda kalite göstergesidir. Tarih geçince tat, koku değişebilir; ancak uygun saklandıysa sağlık riski oluşturmaz.

MERCİMEK HANGİ KATEGORİDE?
Mercimek, nohut, kuru fasulye gibi baklagiller:
Nem oranı düşük
Dayanıklı gıda
Mikrobiyal bozulmaya karşı dirençli
Bu nedenle çoğunlukla TETT ile etiketlenir.
Yani tavsiye edilen tarihten sonra bozulma belirtisi yoksa çöpe atmak zorunda değilsiniz.

PEKİ TARİH GEÇMİŞ MERCİMEK YENİR Mİ? UZMANLAR NE DİYOR?
Bilimsel rehberlere göre dayanıklı kuru bakliyatlar için asıl risk: Nem Küf Haşere varlığıdır. Bu nedenle tarih tek başına yeterli kriter değildir.

Kontrol için 3 adım:
Görsel: Küf, böcek, larva, ağ, renk değişimi, nem, topaklanma var mı?
Koku: Rutubetli, ekşi veya küf kokusu varsa tüketilmez.
Saklama: Serin, kuru, karanlık ortamda saklanan ürünler yıllarca dayanabilir. Uluslararası otoriteler (FAO, EFSA) TETT geçmiş kuru bakliyatın israf edilmemesi gerektiğini vurguluyor.

ÇOCUK BESLENMESİNDE DURUM

NE?
Mercimek; bitkisel protein, demir, çinko, B vitamini, lif açısından zengin olduğu için çocuk beslenmesinde öneriliyor. Uygun saklanmış ve iyi pişirilmiş mercimek, genel nüfus ve çocuklar için güvenli kabul ediliyor. Sadece bağışıklığı baskılanmış çocuklar için ek önlem öneriliyor.

NEDEN BU AYRIM ÖNEMLİ?
Çünkü tüketiciler çoğu zaman SKT ve TETT’yi aynı sanıyor.
Bu yanılgı: Gıda israfını artırıyor, ekonomik kayıp oluşturuyor ve sürdürülebilirliği olumsuz etkiliyor Birleşmiş Milletler verilerine göre bakliyat gibi dayanıklı ürünlerin çöpe atılmasının önemli nedeni de tarih yanlış yorumlaması.

MEVZUAT NE DİYOR?
Türk Gıda Kodeksi’ne göre: SKT: hızlı bozulan, riskli gıdalarda TETT: dayanıklı gıdalarda kullanılır. Mercimeğin TETT ile etiketlenmesi mevzuata uygundur.

BİLİNÇLİ TÜKETİCİ OLMAK İÇİN ÖNERİLER
Tarihin türüne bak: SKT ≠ TETT
Kuru bakliyatı cam kavanozda, serin + kuru yerde sakla
Dolabı düzenli kontrol et, ilk giren ilk çıkar prensibini uygula
Bozulma belirtisi yoksa değerlendir, israf etme

İSRAFA DEĞİL DEĞERLENDİRMEYE YÖNEL
Kalite kaybı olsa bile TETT geçmiş mercimekler:
Çorba
Köfte
Salata
Pilav
Fırın yemekleri
gibi tariflerde değerlendirilebilir.
Gıda güvenliği sadece ambalajdaki tarihle değil;
saklama + hijyen + pişirme koşullarıyla birlikte sağlanır.