Üzüm sirkesi etiketlerinde sıkça görülen porsiyon büyüklüğü 5 ml veya 1 çay kaşığıdır. Fakat mutfaktaki gerçek kullanım çok farklıdır:
Salata sosu: 15–20 ml
Turşu: 200–300 ml
Et marinasyonu: 20–40 ml
Bu durumda, etikette 5 ml için hesaplanan değer, gerçekte 3–4 kat fazla tüketilir.
Örneğin etikette 5 ml = 3 kcal yazıyorsa; 20 ml’de gerçek değer 12 kcal olur.
ETİKET STANDARDI NE DİYOR?
Türk Gıda Kodeksi’ne göre: Besin değerleri 100 ml bazında zorunlu. Üretici isterse porsiyon bazında ekleyebilir
Sorun şu: “Porsiyon büyüklüğü” için bağlayıcı standart yok.
Mevzuat yalnızca “olağan tüketim miktarına uygun” demekle yetiniyor.
Bu ifade belirsiz olduğu için üreticiler istedikleri gibi 5 ml’yi “porsiyon” ilan edebiliyor.
DİYET VE DİYABET İÇİN GİZLİ RİSK
Üzüm sirkesi düşük kalorili olsa da karbonhidrat ve şeker içerir.
Standart değerler:
5 ml: ~0,7 g karbonhidrat – 3 kcal
100 ml: ~3–4 g karbonhidrat – 18 kcal
Ancak gerçek kullanımda:
20–25 ml sirke = ~4,5 g karbonhidrat – 18 kcal
Bu fark:
Kalori takibi yapanları
Diyabet hastalarını
Sağlıklı beslenme programı uygulayanları doğrudan etkiler.
TÜKETİCİ NASIL KORUNABİLİR?
100 ml değerine bakın → karşılaştırma standardı budur
Kendi kullanımınızı ölçün → 1 kez ölçmek bile fark yaratır
Porsiyonu sorgulayın → 5 ml sizi yansıtıyor mu?
Etiketin arka yüzüne bakın → öndeki slogan değil, arkadaki tablo belirleyicidir
Uygulamalarda etiket değerini çarparak girin → gerçek ölçüye göre hesaplayın
Bu pratikler özellikle diyet yapanlar için büyük fark oluşturur.
ÜRETİCİLERDEN NE BEKLENİYOR?
Daha gerçekçi porsiyon (ör. 15–20 ml)
“Salata için önerilen miktar” gibi rehber ifadeler
Şeffaf ve dürüst besin tablosu
Tüm bunlar tüketici güvenini doğrudan artırır.
DENETİMLERDE NE OLMALI?
Denetimlerde yalnızca “bilgi var mı?” değil “bilgi yanıltıcı mı?” da incelenmeli.
Tarım ve Orman Bakanlığı rehberine göre yanıltıcı etiket, idari para cezası kapsamına girebilir.
Tüketici şikayeti ise sistemin iyileşmesinde kritik rol oynar.
MUTFAKTA PRATİK ÖLÇÜ TABLOSU
1 çay kaşığı: 5 ml
1 tatlı kaşığı: 10 ml
1 yemek kaşığı: 15 ml
Salata soslarının çoğu tarifte 1 yemek kaşığı (15 ml) sirke kullanıldığını unutmayın.
